Užarena peć Vijetnama

Sa 2021. godinom još mladom, i nadom zahvaljujući vakcinama protiv kovida 19, prilika je da iz sumorne svakodnevice željno zavirimo u budućnost. Kako se ova decenija bude odvijala, među zemljama koje će verovatno imati najveći ekonomski uspeh, stručnjaci često navode Socijalističku Republiku Vijetnam.

Vijetnam, sa oko 98 miliona stanovnika na površini od približno 332.000 kvadratnih kilometara je ono što Svetska banka naziva ekonomijom nižih srednjih prihoda uz rastući ukupan nominalni domaći proizvod (BDP). Vijetnam je imao ukupan nacionalni prihod (GNI) po osobi od samo 1.297 dolara 2010. kada je bio jedna od tri najbrže rastuće ekonomije na svetu, zajedno sa bogatijima Indijom i Kinom.

Zemlja je od tada zadržala impresivnu stopu rasta, pa je GNI, shodno Svetskoj banci, u 2019. izneo 2.590 dolara. Profesor Kaušik Basu, Indijac sa američkog Kornel univerziteta, a doskora glavni ekonomista Svetske banke, predviđa da će Vijetnam, zajedno sa Južnom Korejom i Meksikom nadmašiti u narednih 10 godina druge nacionalne ekonomije.

Jedna od glavnih svetskih računovodstvenih firmi „Prajs voter kupers” je otišla još dalje i po njoj će Vijetnam do 2050. godine predvoditi „trojku” najbrže rastućih ekonomija u svetu, u kojoj su još Indija i Bangladeš. Prosečan realni rast BDP-a Vijetnama mogao bi da dostigne 5,1 odsto po godini pa bi do 2050, ta zemlja bila među 20 vodećih privreda u svetu i 10. u Aziji. Tada bi Vijetnam, sa blizu 130 miliona stanovnika, imao BDP meren paritetom kupovne moći (PPP, po tržišnim cenama) od oko 3,2 biliona dolara.

Uspešna priča u zemlji razorenoj trodecenijskim ratovima protiv francuskog kolonijalizma i intervencionizma Sjedinjenih Američkih Država, počela je 1986. Na šestom kongresu Komunističke partije Vijetnama (KPV) usvojena je politika „doi moi” („obnova”) što je značilo labavljenje komandne ekonomije i usvajanje elemenata tržišne privrede. Od tada su vlasti smanjivale carinske stope, otvarale državne granice za trgovinu i strane investicije i uveliko ulagale u ljudski kapital. Zemlja je izašla iz grupe najsiromašnijih na svetu.

Da je Vijetnam u velikom privrednom i međunarodnom usponu, potvrdio je i nedavni 13. Kongres KPV, glavni politički događaj u zemlji. Sve je odisalo smirenošću i skladom unutar jedne od najmanje poznatih političkih organizacija na svetu koja broji preko 5,1 milion članova, mada su zapadni mediji pisali o frakcijskim nadmetanjima. Očuvana je podrazumevana pozicija u političkom sistemu Vijetnama, stabilnost i ravnoteža između struja unutar rukovodstva KPV.

Na kongresu je dosta toga proslavljeno. Lideri Vijetnama su među retkima u svetu koji mogu da 2020. nazovu uspešnom. Dosadašnji generalni sekretar partije Nguen Fu Trong, koji je ponovo izabran na tu funkciju, ocenio je da je 2020. „za Vijetnam bila najdelotvornija u proteklih pet godina”.

Tokom 2020. je obeležena 90. godišnjica osnivanja KPV. Ostvareni su veliki uspesi u sprečavanju pandemije kovida 19 i ekonomskoj stabilizaciji. Namera je da zamah u zemlji bude prenet na 2021. i naredne godine.

Vijetnam je zbog impresivnog upravljanja pandemijom kovida 19, postao uzor u svetu, naročito za siromašnije i zemlje u razvoju. Broj obolelih se gotovo ustalio na oko 3.600, do sada je 35 preminulo od zaraze, ili 0,4 smrtnih slučajeva na milion stanovnika, uz 250 akutnih oboljenja, nijedno ozbiljno.

Ovakvo dostignuće je dalo podsticaj domaćoj privredi. Vijetnam je prošle godine zabeležio rast BDP-a od 2,91 odsto, retkost u svetu. Zemlja je svetla tačka ekonomskog razvoja Azije, inače najdinamičnijeg dela međunarodne privrede, piše štampa u susednoj Narodnoj Republici Kini.

Vijetnam je u 2020, uprkos velikim posledicama od kovida 19 na globalnu trgovinu, ostvario trgovinski promet od preko 543,9 milijardi američkih dolara, za 5,1 posto više nego prethodne godine. Zabeležen je trgovinski suficit od 19,1 milijardu dolara, najviše od 2016.

Svetska banka procenjuje da će ekonomija Vijetnama porasti za oko 6,8 odsto u 2021, druge institucije pominju čak do 10 odsto. Stalni priliv stranih investicija mogao bi zemlju da učini jednim od vodećih svetskih proizvodnih čvorišta. Sve više se priča o „Vijetnamskom modelu”.

KPV je jednu od najznačajnijih bitaka proteklih godina vodio protiv korupcije. Genseka Tronga koji je i na čelu Stalnog komiteta Centralnog komiteta KPV za antikorupciju, nazivaju „užarenom peći” protiv društvenog zla koje, on smatra, preti legitimitetu partije.

Od 2013. i ustanovljenja komiteta, 131.000 članova partije i državnih službenika je disciplinski kažnjena. Od kongresa 2016. je kažnjeno 87.000, među njima preko 3.000 umešanih u korupciju. Više visokih funkcionera je na dugogodišnjoj robiji, među njima i jedan od dvojice kažnjenih ranijih članova Politbiroa Centralnog komiteta KPV.

Tokom protekle decenije Vijetnam je bio, takođe, sve aktivniji u međunarodnim poslovima. U 2020. je bio jednogodišnji predsedavajući Udruženja zemalja Jugoistočne Azije (ASEAN). Učešće u multilateralnim trgovinskim sporazumima poput Sveobuhvatnog i progresivnog sporazuma o transpacifičkom partnerstvu i Regionalnog sveobuhvatnog ekonomskog partnerstva je Vijetnamu povećalo status u regionu.

Vijetnam je uporno pokazivao i smisao za konstruktivno diplomatsko preduzetništvo u međunarodnim odnosima. U Hanoju su organizovani razgovori američkog predsednika Donalda Trampa sa severnokorejskim vođom Kim Džong Unom 2019, a Vijetnam je, kao domaćin Samita istočne Azije 2010, olakšao ulazak SAD i Rusije u taj forum.

Prema dokumentima koje je usvojio kongres, glavni zadatak CK KPV u sledećoj fazi je da sinergično unapredi program reformi. KPV želi da do 2030. izgradi Vijetnam u modernu industrijalizovanu zemlju sa višim srednjim prihodima, a razvijenu, sa visokim prihodima do 2045.

Tako smeli i specifični 10-godišnji i 25-godišnji ciljevi nikada nisu bili izloženi na prethodnim kongresima KPV. No, približava se za KPV i državu obeležavanje važnih „međaša”, 100 godina od osnivanja partije 2030, pa 2045, stoletnica osnivanja Demokratske Republike Vijetnam, preteče današnje države.

Novinar i urednik