Ko su zaslužni građani, a ko velikani

Na beogradskom Novom groblju postoje Aleja zaslužnih građana i Aleja velikana. Prema podacima iz brošure „Vodič Novog groblja u Beogradu”, saznajemo da je Aleja velikana formirana 1926/27. godine i bila je namenjena sahranjivanju ličnosti od posebnog nacionalnog značaja. Tu, između ostalih, leže i posmrtni ostaci Petra Kočića, Jovana Cvijića, Ilije Milosavljevića Kolarca, Kornelija Stankovića, Stevana Hristića, Nikole Pašića, Milenka Vesnića, Sretena Stojanovića, Milunke Savić, Dimitrija Tucovića i drugih poznatih ličnosti Srbije, preminulih između dva svetska rata i neposredno posle Drugog svetskog rata.

Aleja zaslužnih građana, formirana 1965. godine, takođe je namenjena za sahranjivanje ličnosti od posebnog značaja za nacionalnu istoriju i kulturu. Prema podacima uprave Novog groblja, odnosno navodima direktora, g. Dragana Baltovskog (iz februara 2019. godine), „za malo više od pola veka, koliko postoji Aleja zaslužnih građana, sahranjena je 741 osoba. Uz ovu postoji i Aleja velikana, koja, kao prva izdvojena celina, postoji skoro stotinu godina. Ko se sahranjuje u Aleji velikana, ko u Aleji zaslužnih građana? Prema gradskoj odluci, u Aleji zaslužnih građana mogu počivati nosioci najviših državnih odlikovanja, članovi SANU i osobe proglašene za počasne građane Beograda, i ne samo to.”

Prema najnovijim podacima uprave Novog groblja, u Aleji zaslužnih građana do danas su sahranjeni posmrtni ostaci 805 osoba, što znači da su u toku poslednje dve godine u toj aleji sahranjene 64 osobe, odnosno u proseku po 32 godišnje. Ako to uporedimo s podatkom da je tokom poslednjih 50 godina ukupno sahranjeno nešto više od 800 ljudi, to bi značilo da je u proseku svake godine tu sahranjivano po 16 ljudi, dakle da je tokom poslednje dve godine sahranjeno dvostruko više ljudi od proseka. Ovde se nameće pitanje: Da je taj, relativno nagli skok broja ljudi sahranjenih u Aleji zaslužnih građana, nastao većim delom kao rezultat pandemije kovida 19, ili je, možda, reč o „inflaciji” broja takvih sahrana, dobrim delom i zbog odluka gradskih vlasti?

Iz navedenog, mislim da bi nadležni gradski organi bili u obavezi da građane malo detaljnije informišu o kriterijumima na osnovu kojih donose odluke u svakom pojedinačnom slučaju. Takvu obrazloženu odluku nisam nigde mogao da nađem. Evo i konkretnog slučaja, koji mi izaziva nedoumicu. Naime, nedavno su mediji izveštavali o smrti gospodina Brace Petkovića, nekadašnjeg ministra kulture Srbije, ali je jedan deo njih obavestio da će pokojnik počivati u Aleji zaslužnih građana, a drugi da će to biti u Aleji velikana.

Mladen Obradović,
Beograd