Bitka za Sevastopolj, Hitlerov put u poraz

Tekst gospodina Borislava Stevanovića „Zašto je kasnio nemački napad na SSSR”, objavljen 12. jula u rubrici Među nama, utemeljen je na validnim istorijskim činjenicama, a posebno se slažem s konstatacijom da je Sovjetski Savez (naročito ruski narod) izvojevao pobedu u otadžbinskom ratu po cenu ogromnih žrtava, oslobodivši ne samo svoju zemlju, nego i čitavu Evropu.

Međutim, ne slažem se s konstatacijom da je za tu grandioznu pobedu najviše zaslužan Staljin. Protivnik sam svake glorifikacije Staljina, jer je reč o satrapu, tj. uništitelju iskrenih i pravih socijalističkih boraca i njihovih komunističkih ideja. Smatram da je za taj poraz Hitlerove soldateske na istočnom ratištu najviše zaslužan – firer Adolf Hitler.

Pokušaću da objasnim ovu tvrdnju iznoseći svoja saznanja o tim velikim istorijskim događajima. Naime, Hitlerovi planovi 1941. i u rano proleće 1942. godine, kao i ratne operacije koje je vodio na istočnom ratištu, bili su od genijalnih do katastrofalno loših za veliku i moćnu nemačku armiju – Vermaht i njene saveznike. Fantastična ideja da se brzim osvajanjem, blickrigom, na severu u tri meseca (osvojene su čitava Belorusija i Ukrajina s glavnim gradovima Minskom i Kijevom) prodre i zauzmu Lenjingrad i Moskva, i da se uspostavi neposredna veza sa saveznicom Finskom, a na jugu izvrši proboj do Kavkaza, ka naftonosnim poljima i ratnoj industriji na području Staljingrada, osmišljena je u operaciji nazvanoj „Barbarosa”. Ciljevi ove operacije trebalo je da se postignu napredovanjem po liniji Kursk–Harkov–Staljingrad.

Hitler je imitirajući Napoleona želeo u toj invaziji na Rusiju da zbliži i ujedini sve evropske antikomunističke i fašističke snage u borbi protiv boljševizma i za uništenje ruskog naroda. Ujedinio je 52 divizije – 27 rumunskih, 13 mađarskih, devet italijanskih, dve slovačke i jednu špansku – s nekoliko francuskih brigada, kao i ustaško-domobranskih i ukrajinsko-beloruskih. Više od četiri miliona vojnika-legionara, 3.000 tenkova i isto toliko borbenih aviona i topova. To je bio ratni gigant koji je mleo sve pred sobom, a imao je i elitne generale – majstore vojničkog „zanata”, kao što su Fon Paulus, Fon Manštajn ili Fon Šobert. Hitlerova armada uspela je veoma brzo u direktnom sukobu da onesposobi Staljinovu daleko veću armiju, ali tada nespremnu i neosposobljenu za takvu vrstu rata.

Iako je Staljinova armija imala više od pet miliona vojnika i na hiljade tenkova i aviona raspadala se kao kula od karata, jer je umeće ratovanja u toj fazi rata ipak bilo na strani nemačkih generala, koje na njihovu štetu (a na sreću čitavog čovečanstva i svih antifašista) Hitler nije hteo da posluša. Staljin je u besu smenjivao svoje generale kao u izgubljenoj partiji šaha. Prvo general Sergej Štemenko, zatim Timošenko i Hruščov, sve do Konjeva i Žukova. Staljin se nije libio da u sigurnu smrt šalje i ogroman broj vojnika koristeći ih kao „topovsko meso”. Hiljade vojnika Crvene armije uzalud su poginule, ili pale u zarobljeništvo Hitlerovih snaga. Timošenkov jugozapadni front pukao je pred naletom nemačkih trupa – grupe „Klajst”, koje su veštim manevrom zašle iza leđa sovjetskih jedinica i spojivši se sa Fon Paulusovom Šestom armijom kompletno opkolile glavninu sovjetskih trupa, osvojivši Harkov, Kijev i Krim.

Zbog Staljinovih grešaka u komandovanju tada je zarobljeno oko 200.000 sovjetskih vojnika, uništeno 1.200 tenkova i oboreno više od 500 aviona. Kompletna sovjetska 28. armija uništena je u bici za Harkov. A onda je na rad došao Sevastopolj na Krimu, i do odsudne surove borbe između Davida i Golijata, u kojima je Hitler „polomio zube” pokazujući tvrdoglavu želju za samouništenjem svoje armije, jer zbog silne i ludačke mržnje prema boljševizmu i Rusima, kao i njegove bolesne politike „spržene zemlje”, nije više bio objektivan i kooperativan sa svojim iskusnim generalima.

Trećeg juna 1942. godine počela je strašna bitka za odbranu Sevastopolja, koja je potrajala 27 krvavih dana. Sovjeti su se zabarikadirali u tri ogromna obrambena obruča Sevastopoljske tvrđave čekajući dan nemačkog napada i svesno se žrtvujući za slobodu svog naroda. Bez obzira na to što su Nemci upotrebili ogromnu količinu oružja (npr. razarajuće topove „gama merzeri” koji su tukli granatama teškim 900 kg), za nepunih 15 dana imali su oko 150.000 mrtvih i ranjenih vojnika. U noći između 2. i 3. jula 1942. godine spuštena je zastava branilaca Sevastopolja bez ijednog preživelog sovjetskog vojnika (poslednji su našli smrt u ruševinama tvrđave – živi zatrpani). Pala je najveća tvrđava na svetu posle Troje i Alama.

Nemački generali su nakon ove bitke shvatili da više ne treba ići u ovakve velike i opsežne operacije zauzimanja velikih objekata i gradova gde su se nemačke snage mnogo trošile i u ljudskom i u materijalnom smislu. Ali to mišljenje s njima nije delio Hitler, i tu je bio početak kraja, jer je po Hitlerovoj naredbi sledeći zadatak bio – osvajanje Staljingrada, koji je otvorio vrata propasti, prvo Fon Paulusove Šeste armije, a kasnije i čitavog Trećeg rajha.

Miomir Garašanin,
Beograd