Američki indeks skrivenog i nepoznatog

IDENTITET U SAVREMENIM LIKOVNIM UMETNOSTIMA
Severnoamerički identitet koji popularna kultura nudi većini neamerikanaca je uglavnom površan, izveštačen i prikazuje samo mali deo tog raznovrsnog i kompleksnog društva. Nekoliko novijih filmova koji Amerikanu tretiraju naturalistički, kao što su Trefik Stivena Soderberga, Sirijana Stivena Gagana ili Nije ovo zemlja za starce braće Koen, tek blago odstupaju od ovog trenda. Savremena američka kultura je složena kombinacija brojnih mini i mikro kultura, a određena je mnoštvom istorijskih, geopolitičkih i mentalitetskih činilaca od kojih su verovatno najznačajniji avanturistički duh, preduzimljivost, pragmatizam, sklonost tehnologiji, otvorenost, jednostavnost i meritokratičnost, koji se iz evropske civilizacijske perspektive prepoznaju kao izraz svežine i mladosti.

Ipak, mnogi Evropljani koji su posetili Sjedinjene Američke Države, čak ioni koji su tamo duže boravili, često zadržavaju stereotipno shvatanje i plitak doživljaj američke kulture. Kakve god bile frustracije na koje ukazuje ta arogancija, činjenica je da se, viđena bez predrasuda, američka kultura pokazuje ne samo kao raznovrsna i bogata, nego u mnogim slučajevima poseduje dozu autentičnosti superiornu mnogim evropskim tradicijama koje se umorno teturaju na svojoj dugoj istoriji. Za razliku od ispraznih filmova i vizuelizacija Vima Vendersa, knjiga Amerika Žana Bodrijara je jedna od upečatljivijih, mada romantičnih, evropskih studija Amerikane, kao i analiza američkih filmskih reditelja u knjizi Pokretne slike Žila Deleza.

Projekat Američki indeks skrivenog i nepoznatog (An American Index of the Hidden and Unfamiliar) umetnice Tarin Sajmon (Taryn Simon) verovatno je najozbiljnija prezentacija Amerikane viđena u poslednjih trideset godina. On potvrđuje ideju da je ipak potreban Amerikanac da bi dao zanimljiv i uverljiv, saosećajan i istovremeno kritički presek američke kulture. Projekat obuhvata 64 table koje se sastoje od fotografije i konciznog pisanog komentara i bio je prikazan u njujorškom muzeju Vitni tokom proleća 2007. i u frankfurtskom Muzeju moderne umetnosti tokom zime 2007/2008. godine. Postoji i kompletan katalog u izdanju getingenskog Štajdla iz 2007. godine. Na nepretenciozan ali likovno elegantan način, fotografije prikazuju retke i malo poznate pojave koje se zahvaljujući pratećem tekstu mogu lako razumeti i povezati u širi kulturni, društveni, ekonomski, politički, ekološki itd. kontekst savremene Amerike. Prikazana mesta, ličnosti i predmeti pronađeni umetničinim interdisciplinarnim istraživanjem uglavnom su nedostupni običnom čoveku i zahtevaju posebne dozvole za pristup i snimanje.

(/slika2)Primeri obuhvataju: Depo za odlaganje i čuvanje nuklearnog otpada Sekretarijata za energetiku u Henfordu, Vašington; Skladište novih dolarskih novčanica Biroa za graviru i štampu pri američkom Državnom trezoru u Vašingtonu, D. C.; Livnicu oružja kompanije Smit i Veson u Springfildu, Masačusets; Stalnu postavku američkih slikara Obojenog polja (Color Field Painting) iz kolekcije Centralne obaveštajne agencije (CIA) u hodnicima komande u Lengliju, Virdžinija; Kamp američke vojske za obuku u otporu savremenim tehnikama ispitivanja ratnih zarobljenika kod Vilkes‑Bara, Pensilvanija; Mentalno retardiranog belog tigra Kenija u Zadužbini za selektivni uzgoj životinja u Eureka Springsu, Arkanzas; Komoru za krioprezervaciju (tehniku zamrzavanja pacijenta neposredno posle kliničke smrti radi kasnijeg odmrzavanja i eventualne reanimacije) Krioničkog instituta u Klintonu, Mičigen; Centar za obradu infektivnog medicinskog otpada kompanije Sanitek u San Valiju, Kalifornija; Kontrolnu sobu za lansiranje balističkih nuklearnih raketa podmornice USS Nevada u Bangoru, Vašington; Salu za eksperimentalni uzgoj marihuane Nacionalnog centra za istraživanje prirodnog razvoja u Oksfordu, Misisipi; Telo u kontrolisanom procesu raspada u Istraživačkom centru forenzičke antropologije u Noksvilu, Tenesi; Studio američke vojske za kompjutersku (VR) simulaciju gradskih borbi u Bruklajnu, Masačusets.

Superioran autorski pristup i perspektiva Američkog indeksa... zasnovani su na pažljivom izboru tema, na komentarima datim sa osećajem za meru i na izbegavanju banalnosti, ali i naivno‑cinične regresije u bizarno i patetično svojstvene petoj generaciji američkih autora (kao što je, na primer, Harmoni Korajn) koji eksploatišu polje socijalno angažovanog filma. Da bi se uživalo u izuzetnoj i očaravajuće ambivalentnoj atmosferi Američkog indeksa skrivenog i nepoznatog neophodno je, razume se, videti originalnu postavku ili katalog ovog projekta.