„Oluja" – druga strana medalje

U Hrvatskoj je i ove, kao i prethodnih 26 godina, obeležena oružana, genocidna akcija pod nazivom „Oluja”, tokom koje je sa vekovnih pradedovskih ognjišta proterano 250.000 ljudi. Za govornicama u Kninu i diljem Hrvatske ređala su se kazivanja o „slobodarskoj oružanoj akciji” hrvatske armade. I dok Hrvati slavodobitno, kao najveći nacionalni praznik, obeležavaju dan kada su izvršili genocid nad svojim građanima srpske nacionalnosti, u Srbiji sve više i sve češće odjekuju glasovi osude takvog nečasnog slavlja.

O zločinima počinjenih tokom avgusta 1995. godine nadugačko je i naširoko pisano i govoreno proteklih godina. Domaćem i svetskom javnom mnjenju nisu nepoznata zločinačka nedela povampirenog ustaštva, ispoljena tokom trajanja egzodusa nedužnog stanovništva Republike Srpske Krajine (RSK). Na to su, nažalost, zaboravile međunarodne institucije i pravosudni organi, uključujući i Haški tribunal, koji se, navodno, zalagao za ljudska prava i strogo kažnjavanje zločinstava počinjenih nad civilnim stanovništvom.

U sećanjima na „Oluju”, kojom je po drugi put u 20. veku izvršen genocid nad Srbima u Hrvatskoj, oglašavali su se proteklih godina mnogi učesnici tadanjih zbivanja, uključujući i ljude koji su u to vreme zauzimali visoke položaje u Republici Srbiji i RSK. Nisu, naravno, sporna njihova svedočenja o zločinima i zverskim masakrima hrvatske armade nad civilnim stanovništvom. Niko, takođe, ne spori njihova kazivanja da su Hrvati „Oluju” izveli uz blagoslov i svestranu moralnu i materijalnu podršku Zapada – SAD i Nemačke pre svega. Niko, isto tako, ne može da prigovori isticanju činjenice da je Piter Galbrajt, u to vreme američki ambasador u Hrvatskoj, putem barjaktara na hrvatskom tenku, celom svetu nedvosmisleno potvrdio upletenost svoje zemlje u proterivanje Srba sa ognjišta koja su pre više vekova podizali njihovi pradedovi. Niko, dakle niko, pod nebeskim svodom, ne može da opravda hrvatski i američko-nemački genocid nad srpskim življem u nekada ponosnoj i viteškoj RSK.

Ali, kao što nema oprosta za gnusni čin Hrvatske iz avgusta 1995. godine, nema oprosta ni za one Srbe koji su, bilo iz neznanja, neobaveštenosti, vojničke ili političke neukosti, u dobroj meri doprineli da hrvatska soldateska neverovatnim „blickrigom” ovlada Krajinom. Kako je to uopšte bilo moguće kada se zna čime je sve raspolagala Vojska RSK? To pitanje i danas zaokuplja pažnju mnogih Srba, i ne samo njih jer se još dobro sećaju zvaničnih izjava čelnika Krajine o rešenosti da će se zemlja do poslednjeg čoveka boriti za odbranu svoje dece, domova, njiva i pašnjaka. Mnogi zvaničnici su se otvoreno kleli da noga hrvatskih snaga može kročiti u Knin samo preko njih mrtvih.

Autor ovih redova je, u svojstvu načelnika Službe za informisanje o OS, neposredno pre „Oluje” boravio u Kninu, Gornjem i Donjem Lapcu, Gračacu, Srbu, Korenici, Plitvicama, Buniću i Ljubovu i više drugih mesta u Lici, Kordunu i Baniji, a kasnije i u delu RSK u Baranji, gde je od mnogih zvaničnika – lokalnih i republičkih, slušao slična zaklinjanja. Tokom razgovora s Milanom Martićem u Kninu, u novinarskoj beležnici i na video-traci ostalo je pored ostalog zapisano „da se hrvatska šahovnica nikada neće zavijoriti na Kninskoj tvrđavi”. U Komandi korpusa, takođe u Kninu, prilikom razgovora predsednika RSK Milana Babića s komandantom Kninskog korpusa i njegovim saradnicima, Krajišnici su od vojske tražili pomoć u oružju kako bi se uspešno odbranili od sve češćih i žešćih napada Hrvata i njihovog otvorenog nagoveštavanja o proterivanju Srba sa tih prostora.

Ne zalazeći u detalje o izjavama i obećanjima pojedinih političara i vojnih starešina RSK, i bez potrebe da ponovo, samo povodom godišnjica „Oluje”, citiramo stavove i izjave Franje Tuđmana, Stipe Mesića, Gojka Sušaka, Josipa Boljkovca, Martina Špegelja i Šeksa o neophodnosti proterivanja Srba iz Krajine, sagledajmo i „drugu stranu medalje” o čijem se naličju malo zna, priča i izveštava. Reč je o odslikavanju nečinjenja, neodgovornosti, nestručnosti, pa i kukavičluka pojedinaca koji su bili odgovorni za sveukupnu borbenu spremnost i rukovođenje Vojskom RSK. Ti nekadanji „eksperti” i „stratezi” – kreatori odbrambene politike RSK, redovno su govorili o svima dobro znanim zlodelima hrvatske strane, izbegavajući da bilo šta kažu o sopstvenim gresima. Nije čudno stoga što im mnogi Krajišnici i ljudi iz drugih krajeva, prigovaraju za „posipanje pepelom”, odnosno skidanja sa sebe bilo kakve odgovornosti za napuštanje Krajine na, kako neki tumače, nimalo častan način. Najozbiljnija je zamerka, pri tome, da su i političari i vojska, napuštajući bezglavo RSK, ostavili iza svojih leđa nezaštićen narod na milost i nemilost hrvatskih snaga.

Nezavisno od toga što je Hrvatska imala punu podršku od SAD i Nemačke, neopoziva je činjenica da RSK nije trebalo, niti je smela, da za nepuna četiri dana položi oružje, jer Krajišnici su posedovali ljudski i materijalni potencijal koji je obezbeđivao ne samo uspešan otpor već i konačan vojnički ishod u svoju korist. RSK je, na primer, posedovala savremeno pešadijsko, artiljerijsko, oklopno, protivvazdušno, raketno i drugo naoružanje. Dugo su tokom trogodišnjih čarki i sukoba bili znatno superiorniji i u broju borbenih aviona i helikoptera.

Krajišnici su bili u poziciji da brane svoju, a ne da posedaju tuđu teritoriju. Hrvati bi morali da borbom osvajaju prostore bogomdane za odbranu. Za razliku od Hrvata, koji bi, da je bilo odbrane, trpeli nesagledive gubitke u živoj sili i tehnici, Srbi su, s taktičkog, operativnog i strategijskog stanovišta gledano, bili u situaciji da mesecima i godinama uspešno brane sve delove svoje države.

Još su nepovoljniji uslovi za napadača bili u pogledu angažovanja oklopno-mehanizovanih jedinica. Usmerena isključivo na teško prohodne i kanalisane komunikacije, sva ta tehnika bila bi prilično lak plen za branioce koji su raspolagali svim vrstama protivoklopnog naoružanja, uključujući i odgovarajuće raketne sisteme. Na terenima kakvi su prilazi Kninu, tenk i svako drugo borbeno vozilo može se neutralisati flašom benzina, a da ne govorimo o masi protivtenkovskih mina, tromblona, ručnih reaktivnih bacača, topova i raketa, u kojima RSK nije oskudevala. Hrvatski tenkovi su, međutim, slavodobitno – bez ijedne ogrebotine, ušetali u Knin i druge gradove i sela Krajine.

Pukovnik u penziji

Prilozi objavljeni u rubrici „Pogledi” odražavaju stavove autora, ne uvek i uređivačku politiku lista