Avganistan i Amerika

Gromoglasne vesti o paničnom begu američke i savezničke NATO, vojske iz „krševitog Avganistana”, posle 20 godina kalemljenja demokratije na „suvo drvo” žilavog, hrabrog, požrtvovanog i slobodoljubivog naroda, i 2.000 milijardi dolara iz poreske kase američkih građana, preplavile su glasila po celom svetu i stale u red s vestima o dvogodišnjoj pandemiji virusa korona. Ali, da li su Amerikanci zauvek, mada bezglavo, otišli? Da li bi leopard izvukao svoje oštre očnjake iz vrata ulovljene antilope, pa taj ukusni zalogaj prepustio nekoj drugoj zveri? U geopolitici kao i u savani – ne, osim, možda, zbog većeg plena.

Dovoljno je da se prouče imperijalne ambicije Amerike u poslednjih pedeset godina, od obznanjivanja knjige američkog geopolitičkog stratega Zbignjeva Bžežinskog „Velika šahovska tabla”. Stožerna misao ove studije glasi: „Onaj ko poseduje jezgro azijskog kontinenta, ovladao je celim svetom”. To jezgro, sada i na „Putu svile”, čine centralnoazijske zemlje, Kazahstan, Uzbekistan, Tadžikistan, Kirgistan i Avganistan.

Kada su Amerikanci, posle deset godina (1979–1989),  pomoću svoje „armije” u Avganistanu –  mudžahedina, kasnije, posle školovanja u Pakistanu preimenovanih u talibane (“učenike”) – uspeli da  istisnu Sovjete, u zemlji je duže vremena postojao svojevrstan vakuum koji su SAD pripremale za sebe. Američki dotadašnji saveznici talibani ostali su da urede ratom osiromašenju i razorenu zemlju, ali po svojoj meri, ne hajući za svoje dojučerašnje zaštitnike i saveznike. Čak su napravili ugovor s drugom državom o izgradnji naftovoda od centralne Azije do Indijskog okeana, istiskujući doskorašnjeg gazdu iz ovog posla. Stali su na put imperijalističkoj ambiciji Amerike za koju su talibani vodili rat protiv Sovjeta, a ne sebe radi.

Za vojno „useljenje” u Avganistan Americi je bio nužan okidač, kao sto je bio „9/11”, to jest 11. septembar 2001. godine. Za terorističke napade putničkim avionima na kule Trgovačkog centra u Njujorku i Pentagon, okrivljena je muslimanska grupa Al Kaida na čelu s njenim duhovnim i svetovnim vođom, fanatikom Osamom bin Ladenom. Eksperti iz sveta, fizičari, građevinci, arhitekte, vojni stručnjaci su pokazali, i dokumentovali, da su ove terorističke akcije, koje su, pored materijalnih, proizvele i ljudske gubitke, preko 3.000 žrtava u kulama bliznakinjama, bile precizno vremenski usklađene (Jedna kula je se stropoštavala po scenariju tipičnom za plansko miniranje objekata u gradskim naseljima, ogroman putnički avion koji se zario u zidine Pentagona nije ostavio ni delić trupa i krila a kamoli motora, nijedno telo putnika, itd.”). Dok su ulice američkih gradova buktale besom i pozivima građana na osvetu Al Kaidi i Osami bin Ladenu, agenti  FBI-ja su, kradomice, pod zaštitom, sprovele na aerodrom pedesetak  rođaka Bin Ladena i otpratili ih u sigurnost njihove domovine!

Ne treba ispustiti iz vida da su Osama bin Laden i teksaski naftni magnati, kao i otac predsednika Džordža Buša mlađeg, bili partneri u poslu. Ubrzo posle ove terorističke drame sva javna glasila vesti su objavila da su počinioci zločina, njih 19, identifikovani kao državljani Saudijske Arabije i Pakistana. Čast Amerike je bila u pitanju, žrtve vapiju za osvetom! I onda – napad na talibane u Avganistanu, a ne vojna kampanja protiv zvanično potvrđenih  krivaca, Pakistana i Saudijske Arabije, odakle potiču navodni teroristi.

Posle 20 godina „Jenki se vraća kuci” ali, ipak, ne sasvim praznih šaka, jer je u Avganistanu ostavio ubojito oružje, vredno više milijardi dolara, novim gospodarima zemlje, talibanima, saveznicima u ratu od pre 40 godina, da ga upotrebe tamo gde i kako im poklonodavac naloži, kad zatreba za američke interese, u centralnoj Aziji. U tišini se otvara nova partija na velikoj šahovskoj tabli Zbignjeva Bžežinskog, sa novim igračem i dominantnim kibicerom, Sjedinjenim Američkim Državama, jedinim koje otvaraju i vode partiju.

Tika Janković,
Beograd