Sveta Petka Pljevaljska

Mnogo je crkava i hramova kod pravoslavnih posvećenih Svetoj Petki, mnogo poštovanoj i voljenoj svetiteljki. Jedan od njih je i u Pljevljima (Mileševska eparhija).

Posebno su joj posvećene žene i devojke, svojim molitvama i molbama za porod i porodičnu ljubav i blagostanje. Pljevaljski Srbi slave je i još jednim povodom – što je na njen dan, 27. oktobra, grad 1912. oslobođen petovekovnog turskog robovanja, a 1918. i austrougarske okupacije. Od tada pa do 1941, taj dan bio je slava i grada.

Crkva je podignuta 1927. godine, trudom i promišlju tadašnjeg arh. namesnika Sava T. Vukojičića (1884–1938), kao prvi hram u gradu Pljevljima. Do tada, bogosluženja su bila isključivo u manastiru Sv. Trojice, kilometar i po od grada. Kako u tadašnjem budžetu za ove namene i kod opštine i ministarstva vera nije bilo novca, crkva je izgrađena isključivo dobrovoljnim prilozima, što je i zapisano na njenom portalu: „U slavu Boga i prepodobne m. Paraskeve dobrovoljnim prilozima pravoslavnog naroda podiže se ovaj hram. 1927.”

Tri zvona, koja i danas zvone, podarili su joj: Pljevaljska crkvena opština, Kolo srpskih sestara i Miljan Ž. Jakić, penzionisani oficir, kasnije direktor muslimanske kreditne banke Foča – filijala Pljevlja.

Od tada, već 94 godine, ona je zaštitnik i straža gradu Pljevljima i sapatnik i svedok svih njegovih događanja.

Tokom Drugog svetskog rata porušena je i zapaljena u prvodecembarskoj borbi 1941. Italijanski okupator obnovio je zvonik u piramidnom obliku i krov metalnim pločama, a ikonostas i ostale predmete za činodejstvovanje uradili su uz pomoć preostalog verujućeg naroda 1950. godine neimari mileševske zanatske tradicije Todor i Ozren M. Bojović, bez ikakve naknade.

Od tada, gotovo pet decenija, na crkvi je rađeno malo ili samo elementarno održavanje. Krajem šezdesetih godina prošlog veka gotovo cela porta je oduzeta za izgradnju aneksa gimnazije, pa je početkom devedesetih, zahvaljujući blagodarnosti tadašnjih opštinskih vlasti, dozvoljeno da se nalaganje badnjaka obavlja na raskrsnici kraj crkve, gde je do i 1941. bilo održavano.

Na Petkovdan 2002, na svečanosti povodom crkvene slave i 75 godina postajanja, izvršeno je osvećenje obnovljenog zvonika (vraćeno je prvobitno osmoperno kube), krova i drugih popravki, obavljenih uz pomoć vernika, opštine i Rudnika uglja.

Ove 2021, uz slavsko bogosluženje i litiju gradskim ulicama, obaviće se i osvećenje freskopisa u crkvi koje je uradio umetnik Boris Markuš iz Nikšića sa svojim saradnicima, uz svesrdnu pomoć verujućeg naroda, pravoslavne omladine i sveštenstva, Rudnika uglja i opštine, što daje jednu novu duhovnu sliku hramu.

Vojkan T. Bojović,
Beograd