Pišem ćirilicom i čuvam tradiciju

Zbirke uglednih školskih primera, putokaza i podrške učiteljima i nastavnicima ka dostizanju ciljeva predmeta od posebnog značaja za negovanje kulture srpskog naroda i razvijanje nacionalnog identiteta najzad su objavljene. Dostupne su svim prosvetnim radnicima u onlajn formatu na sajtu Zavoda za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja (ZUOV). To su dva priručnika, namenjena prevashodno profesorima razredne nastave, srpskog jezika i književnosti, istorije, geografije, likovne i muzičke kulture u osnovnom obrazovanju. Jedan je „Negovanje kulture srpskog naroda i razvijanje nacionalnog identiteta” u izdanju beogradskog ZUOV-a, a drugi pod nazivom „Očuvanje nacionalnog identiteta u vrijednosti u kontekstu osnovnog vaspitanja i obrazovanja” u izdanju Republičkog pedagoškog zavoda Republike Srpske u Banjaluci. Obe publikacije su plod saradnje pomenutih prosvetnih zavoda.

– Svrha ovih priručnika je pružanje podrške nastavnicima koji predaju u osnovnim školama da ostvare one ciljeve i ishode iz programa nastave i učenja koji se odnose na teme od nacionalnog značaja, razvijanje ličnog i nacionalnog identiteta, kao i na podsticanje interkulturalne svesti. Razvijanjem ovih vrednosti u nastavi nastavnici će pomoći učenicima da poznavanjem i poštovanjem sopstvenog jezika i kulturnog nasleđa steknu poštovanje prema drugim jezicima i kulturama i razviju toleranciju i otvorenost za svaku različitost – ukazuju u ZUOV-u.

U oba priručnika definisano je sedam zajedničkih tematskih područja: „Moj identitet”, „Srpski etnos”, „Srpski jezik”, „Dobročinstvo i zaveštanje”, „Srbi kroz istoriju i srpski kulturni prostor”, „Život roda mog” i „Kultura sećanja i pamćenja”. Predložene teme predstavljaju moguća polazišta, međusobno su povezane, prožimaju se i nadopunjuju, a mogu se i dalje dopunjavati i proširivati.

Imajući to u vidu, kako objašnjavaju u ZUOV-u, opredelili su se za tematsko-integrativni pristup u realizaciji nastavnih sadržaja jer on briše granice među predmetima i prati nove programe nastave i učenja. Tako utemeljeni priručnici sadrže i niz gotovih priprema za časove, kao i smernice za planiranje i ostvarivanje predloženih tema i sadržaja.

– Za sedam tematskih područja razvili smo šesnaest oblasti učenja, a za svaku od njih definisali jedinstvene teme, za svaki razred, koje povezuju predmete od posebnog značaja za negovanje kulture srpskog naroda i razvijanje nacionalnog identiteta. Teme su postavljene razvojno od prvog do osmog razreda osnovnog obrazovanja, u skladu s uzrastom učenika, pružaju niz mogućih rešenja i dobro polazište za dalje razvijanje predloženih tema i sadržaja – pojašnjeno je već na prvim stranicama priručnika.

Primera radi, u okviru tematskog područja „Moj identitet” od početnog do poslednjeg razreda osmoletke, za ćirilicu, kao oblast učenja, predložene teme su: „Pišem ćirilicom” za prvake, „Lepo pisanje ćirilice” za đake drugog razreda, „Ćirilica, službeno pismo” za trećake, „Čuvamo ćirilicu” u četvrtom razredu. Dalje, za petake „Očuvanje ćirilice danas”, za šestake „Počeci razvoja ćirilice, važni ćirilični spomenici: Miroslavljevo jevanđelje”, za sedmake „Resavska škola i prve štampane knjige na ćirilici” i za osmake „Istorijski razvoj ćirilice i njeno očuvanje u eri savremenih tehnologija”. Ili, recimo, za tematsko područje „Srpski etnost” pod okriljem celine o srpskom folkloru i običajima, s prvacima bi se, po predlogu iz priručnika, govorilo o srpskim dečjim narodnim brojalicama, dok bi osmaci učili o srpskom nematerijalnom kulturnom nasleđu na listi Uneska. Nema nevažne teme u spektru ponuđenih polazišta u priručnicima, a među njima su i: porodica kao mesto čuvanja tradicije, priče o dobročinstvu, životu i delu Svetog Save, spomenici sećanja, manastiri i zadužbine srpskih vladara, znameniti srpski pisci i pesnici, umetnici, naučnici...

U priručnicima su istaknuti i očekivani ishodi, ono što đaci umeju, razumeju i mogu da objasne, na kraju svakog razreda osmoletke, pa i na kraju osnovnog obrazovanja, zahvaljujući nastavi i učenju predmeta od nacionalnog značaja. Neki od tih ishoda su, recimo, da mali maturanti umeju da navedu primere srpske kulturne baštine na srpskom kulturnom prostoru, objasne odraz istorijskih događaja i pojava u umetničkim delima, pokažu na karti monumentalne spomenike i povežu ih s istorijskim kontekstom, pojasne uticaj kulturne povezanosti i saradnje među srpskim stvaraocima u državi i inostranstvu na negovanje kulture i razvijanje nacionalnog identiteta. Od osmaka se, takođe, očekuje da na završetku osnovnog osmogodišnjeg školovanja za njih ne budu nepoznanice: nastanak, razvoj i značaj upotrebe ćirilice kao dela nacionalnog identiteta, da znaju da navedu države u kojima je ćirilica službeno pismo ili je u upotrebi, kao i države u kojima Srbi žive u značajnom broju i da opišu kako oni neguju i čuvaju nacionalni identitet.