Krsna slava: Đurđevdan

Krsna slava (slava, krsno ime) predstavlja praznik posvećen nekom hrišćanskom svetitelju koga porodica uzima za svog pokrovitelja i zaštitnika. Proslavljanje svetog zaštitnika u Srba datira još iz vremena Svetog Save. Danas većina pravoslavnih na teritoriji Srbije slavu obeležava kao značajan praznik u kojem učestvuju pojedinačne porodice i njihovi gosti – članovi šire familije, duhovni srodnici, susedi i prijatelji. Kao nosioci jedinstvene pravoslavne tradicije, Srbi doživljavaju slavu i kao način iskazivanja hrišćanskog i nacionalnog identiteta.

Uobičajeno je da porodica na dan slave odlazi u crkvu, gde nosilac slave – svečar, obično glava kuće ili naslednik, pali slavsku sveću u prisustvu sveštenika, koji proiznosi molitve za zdravlje i blagoslov doma. Čita se molitva Oče naš, peva tropar svetitelju i obavlja sečenje slavskog kolača koji obavezno ima utisnut simbol IS HS NI KA („Isus Hristos pobeđuje“). Sveštenik podiže kolač izgovarajući reči: „U slavu i čast Svetog ...”, krstoobrazno zaseca kolač i na mestu sečenja preliva vinom. Zatim se kolač okreće i lomi na četiri dela dok sveštenik čestita svečaru rečima: „Hristos posredi nas”, a svečar odgovara: „Jest i biće!” Sečenje kolača se može obaviti i u porodičnom domu, kada postoji mogućnost da sveštenik dođe u kuću da preseče slavski kolač. Važan deo proslavljanja svetog zaštitnika je slavska trpeza – svečani ručak na kome se okuplja čitava porodica, njeni duhovni i krvni srodnici i prijatelji.

Slava je vitalan element nematerijalnog kulturnog nasleđa srpskog naroda i 2014. godine upisana je na Uneskovu Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa čovečanstva.

Đurđevdan tj. Sveti velikomučenik Georgije, praznuje se 6. maja. Georgije je rođen u Maloj Aziji, u Kapadokiji. Živeo je u 3. veku i bio je vojnik rimske vojske u gardi cara Dioklecijana. U doba progona hrišćana izjavio je pred carem da je i sam hrišćanin, zbog čega je osuđen na teško mučenje i smrt usekovanjem glave. Do 7. veka prikazivan je isključivo kao vojnik, u stojećem stavu ili kako sedi, dok se kasnije Sveti Georgije slika na konju, kako kopljem ubija aždaju, koja simbolizuje zlo. Proslavljaju ga hrišćani (pravoslavni i katolici), ali i muslimani, na teritoriji cele Srbije, zbog čega je 2015. godine uvršćen u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije.

Motiv na marki: – Sveti Đorđe ubija aždaju; na kovertu – Sveti Đorđe.

Stručna saradnja: Muzej Srpske pravoslavne crkve, Etnografski muzej u Beogradu.

Umetnička realizacija izdanja: Marija Vlahović, akademski grafičar.