Šest decenija od dodele Nobelove nagrade Ivi Andriću

Ivo Andrić (10. 10. 1892, Travnik – 13. 3.  1975, Beograd) odrastao je u Višegradu gde je gledao vitke stubove ćuprije na Drini, što će obeležiti njegovo stvaralaštvo. Autor je preko stotinu pripovedaka među kojima su i „Most na Žepi”, „Put Alije Đerzeleza”, „Ćorkan i Švabica”, „Mara milosnica”, „Anikina vremena”, „Mustafa Madžar”, „Priča o vezirovom slonu”, „Veletovci”, „Jelena, žena koje nema”, romana „Na Drini ćuprija”, „Travnička hronika”, „Gospođica”, „Prokleta avlija”, „Omerpaša Latas”, meditativne proze „Ex Ponto”, „Nemiri”, „Znakovi pored puta”, eseja, dnevnika i putopisa. Andrićeva dela prevedena su na pedeset jezika.

Nobelovu nagradu za književnost Andrić je dobio od Švedske akademije, 26. oktobra 1961. Uručena mu je 10. decembra, na ceremoniji u Stokholmu, kojoj su prisustvovali suveren Gustav Adolf VI sa svitom, kao i premijer Švedske i članovi vlade. Na svečanosti su bili i akademici, članovi Nobelove fondacije, raniji dobitnici.

Laureat je stupio na raskošnu scenu Koncert-hola. Blicevi su sevali, a salom su se pronele salve aplauza. Sekretar Švedske akademije dr Anders Esterling, predstavio je dobitnika za književnost: „Andrić nosi u sebi mnogo nežnosti za ljude, ali ne uzmiče pred strahotama, niti pred nasiljem, koje u njegovim očima potvrđuje stvarnost zla. On je pisac koji je majstor jednog sasvim ličnog, originalnog kruga motiva. On otvara jednu dosad nepoznatu stranicu svetske hronike i obraća nam se iz dubine napaćene narodne duše Južnih Slovena.”

Andrić je primio povelju sa tekstom odluke o nagradi u zlatotisku, zlatnu medalju sa Nobelovim likom na aversu, bareljefom mladića koji pod lovorom zapisuje pevanje muza i svojim imenom na reversu. Laureat je dobio i ček sa iznosom koji je poklonio za razvoj bibliotekarstva u Bosni i Hercegovini.

Ivo Andrić je najveći deo života proveo u Srbiji i Beogradu, gde je proveo Drugi svetski rat i gde je napisao svoja najznačajnija dela.

Stručna saradnja: Muzej grada Beograda, Zadužbina Ive Andrića

Umetnička realizacija: Anamari Banjac, akademski slikar