​Vodena kapija iz 18. veka

U okviru izgradnje linijskog parka na potezu od Beton hale do Bastiona Svetog Jakova, na priobalnom bedemu Beogradske tvrđave izvode se ovih dana arheološka istraživanja Vodene kapije 1. Zajedno ih izvode Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, Arheološki institut Beograda i „Zelenilo – Beograd”.

– Cilj radova je da se u celini istraži jedan segment priobalne zone sa Vodenom kapijom, i da se posle arheoloških istraživanja i konzervatorsko-restauratorskih radova ona prezentuje u okviru sadržaja linijskog parka. Za ovu kapiju se znalo i ranije, ali se ona nije videla jer se ceo taj potez u dužini od oko 500 metara nalazio uz nekadašnju prugu. Zbog toga je bio skriven nasipom zemlje na nekim mestima visokim i do četiri metra. Nažalost, nasip je dosta oštetio priobalne bedeme, ali je kapija ipak opstala kao i njen svod – objašnjava arheolog Katarina Mitić, iz Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture.

Kada je uklonjena zemlja, ukazao se zid spoljnog priobalnog bedema i priobalni bedem.

– Radimo na tome da se ceo taj deo oko kapije istraži i da se kapija otkrije sve do originalne kote praga pa da se ona u potpunosti vidi. Vodena kapija, prema dosadašnjim istraživanjima, potiče iz 18. veka, odnosno predstavlja prolaz kroz priobalni bedem koji je nastao u periodu od 1717. do 1736. godine nakon Austrijsko-turskog rata, u vreme vladavine Austrijanaca. Vodena kapija je uglavnom izgrađena od cigala, odnosno opeke austrijskog formata. To podrazumeva da su dimenzije cigle 30 puta 15 puta 7 centimetara. Kapija je imala i baroknu fasadu od koje su ostali samo fragmenti jer je i ona oštećena prilikom izgradnje pruge – ističe Mitićeva.

Osim Vodene kapije 1, koja se sada istražuje, postoji i Vodena kapija 2 koja je takođe deo beogradskog bedema, ali je bliže Kuli Nebojša i za nju ljudi već znaju. Ona je već arheološki istražena i arhitektonski se razlikuje od „sestre”.