Crteži Milana Blanuše

Večeras u 19.00 sati u beogradskom prostoru Galerije Rima biće premijerno predstavljeni integralni i jedinstveni ciklus crteža Milana Blanuše, nastao 1999. godine. Do 20. jula pred poseticima će biti jedina grupa radova u Blanušinom slikarstvu, po svom karakteru figuralnom, u kojoj je tekst sasvim zamenio figuru kao nosilac forme i sadržaja dela.

Motiv svakog od crteža velikog formata (200 puta 150 centimetara), jeste po jedna reč na nemačkom ili engleskom jeziku, ujedno i naslov rada, iza koje stoji značenjski slojevit pojam, poput reči „traum” (san) ili „nebel” (magla) ili izraz koji je skovao sam umetnik u crtežu „Kunst Polizei” (umetnička policija).

Tekst je u Blanušinom delu dobio značajno mesto krajem osamedesetih godina 20. veka, da bi kroz vreme zauzimao sve zapaženije, čak konstitutivno mesto u serijama slika, crteža i grafika, ističu iz ove galerije. Na razvojnoj liniji na kojoj je tekst jedno od ključnih sredstava u Blanušinom eksperimentisanju sa prirodom sopstvenog umetničkog dela serija crteža koja će biti prikazana jeste svojevrsni vrhunac. Predstavljajući reč u formi monumentalne geometrizovane kompozicije koja podleže zakonitostima slike, radije nego jezika, svaki od ovih radova jedinstvena je sinteza reči i figure – vizuelni iskaz Blanušinog stvaralačkog kreda po kome je crtež isto što i misao.

– Crteži su nastali u životno krajnje napetom i neizvesnom trenutku, tokom tri meseca NATO bombardovanja Jugoslavije, u umetnikovom beogradskom ateljeu. Otuda je i selekcija pojmova, među kojima ima filozofskih i izrazito društveno angažovanih, proizišla iz koncentracije celokupnog životnog iskustva, ličnih i kolektivnih stremljenja i padova, na ovim prostorima, u trenutku duboke egzistencijalne krize. Upotreba stranog jezika zadržala se i u ovim radovima sa jedne strane kao sredstvo diverzije i zamka koja posmatrača navodi na traganje za značenjem, dok nemački jezik ili pak crtež „Norveška” otkriva Blaušine veze sa germanskom umetnošću (Blanuša je master studije slikarstva i specijalne studije grafike završio u Nemačkoj), odnosno skandinavskom filozofijom i književnošću kojoj je naklonjen od rane mladosti – objašnjava nam Nevena Martinović, kustoskinja i istoričarka umetnosti i dodaje:

– Šta bi se dogodilo kada bi umetnici dobili priliku da sprovode i kontrolišu red i poredak u jednom društvu? Umetnost i kontrola, stvaranje i poslušnost, sloboda i represija – naizgled nemaju nikakvih dodirnih tačka. Ali da li je zaista tako? „Šta je umetnička policija? Umetnici kao policija? To je apsurdno!”, naglašava Blanuša, pa ipak se usuđuje da sačini ovakav pojam i njime provocira najrazličitije ideje posmatrača, od složenih filozofskih pitanja o prirodi umetnosti do razmišljanja o vrlo konkretnim ličnostima iz sveta umetnosti i njihovom delovanju.

Milan Blanuša (Jagodina, 1943) diplomirao je na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu 1967, na Odseku za slikarstvo, u klasi profesorke Ljubice Sokić. Postdiplomske studije završio je na Državnoj visokoj školi za likovne umetnosti u Braunšvajgu (1967‒1971). Specijalizirao je grafiku na Državnoj visokoj školi za likovne umetnosti u Frankfurtu na Majni 1978. Od 1973. godine član je ULUS-a. Pedagošku karijeru započinje 1976. godine kao asistent za slikanje i crtanje na Akademiji likovnih umetnosti u Novom Sadu, a na istoj akademiji stiče zvanje profesora emeritusa 2012. Samostalno izlaže od 1968, a do danas je priredio više od pedeset izložbi slika, crteža, grafika i skulptura, u zemlji i inostranstvu.

Dobitnik je brojnih nagrada iz oblasti likovnog stvaralaštva, a dela mu se nalaze u najznačajnijim muzejskim zbirkama u zemlji.