Biser Jadrana

„U trenutku postanka planete, najlepše spajanje zemlje i mora dogodilo se na crnogorskoj obali...” Ovako je, svojevremeno, Crnogorsko primorje opisao Lord Bajron.

U nepunih 300 kilometara obale čak pedeset dva pripadaju plažama – najlepšem spoju sunca, mora i kopna. Ima ih više od sto, manjih, većih, peščanih, šljunkovitih, kamenitih....

Boka Kotorska, ili jednostavno – Boka nalazi se u jugozapadnom delu Crne Gore. Naziv Boka je posebno omiljen kod ovdašnjeg stanovništva koje se ponosi njenom lepotom i istorijom, a ko jedanput dođe u Boku poželi da joj se ponovo vrati.

Bokokotorski zaliv je najjužniji fjord u Evropi, čijom obalom se prostiru drevni gradovi, srednjovekovne i barokne palate, riznice kulture i umetnosti. Nad tankom linijom obale nadvile su se visoke planine, masivi Orjena i Lovćena, štiteći je od surove klime sa severa. Zbog toga je Boka oaza mediteranske vegetacije: agava, palmi, mimoza, oleandera, kivija, nara, lekovitog bilja... Dok je na njenim vrhovima sneg, u podnožju u isto vreme cvetaju ruže, kamelije i mimoze.

Zaliv je prirodno podeljen na četiri manja: Hercegnovski, Risanski, Kotorski i Tivatski. Kao biseri, duž obale nižu se gradovi, riznice istorije, umetnosti i lepote.

Najpoznatiji su Herceg Novi, Kotor i Tivat, a svako bokeljsko naselje ima specifičnosti koje plene. Tako je glavno obeležje Herceg Novog njegova bogata vegetacija. Kotor krase brojni kulturno-istorijski spomenici, a Tivat drži primat u nautičkoj turističkoj ponudi.

Kotor

Kotor je pravi grad-muzej sa brojnim građevinama koje su podignute za vreme mletačke vladavine, ali i za vreme vladavine vizantijskog carstva.

Kotor je stari pomorski i kulturni centar. Vekovima je bio raskrsnica trgovačkih puteva i pod jakim uticajem Mletačke Republike. Zaštićen je od planinskog zaleđa čvrstim odbrambenim zidom građenim još u doba Vizantije. U gradu opasanom zidinama nalazi se veliki broj kulturno-istorijskih spomenika, palata, katedrala, crkava koji su upečatljivi svedoci istorije grada danas poznatog i po karnevalima i feštama, koje se održavaju i leti i zimi.

Dve hiljade godina njegove istorije ostavilo je tragove u svakom kamenu zgrada, kula i zidina, na umetničkim slikama, freskama, u zapisima na kamenu i papiru, u svim portalima i njegovim uskim ulicama. Grad je pod zaštitom Uneska. Na svakom koraku osetiće se nastavak vekovne tradicije grada koji je uvek znao da svakog posetioca srdačno dočeka, ugosti, zabavi, ali i oduševi isprepletanim uskim ulicama i trgovima, starim zgradama, crkvama, zidinama, portalima ...

Dobrota

Ne može se zaobići ni deo Kotora koji se zove Dobrota, posebno poznat po palatama nekadašnjih pomoraca i kapetana čiji se sjaj i dan-danas vidi i oseća.

Perast

Ovo je postojbina mnogih pomoraca svetskog glasa i primer grada koji je sudbinom uvek bio okrenut – moru. Stilom života je podsećao na Veneciju sa kojom je imao žive trgovačke i kulturne veze. Pun je ostataka starih plemićkih palata, koje samo nagoveštavaju nekadašnji sjaj i bogatstvo. U jednoj od njih, palati Bujevića, smešten je Muzej grada. Perast je svojevremeno bio centar pomorske obuke, u koji su dolazili i ruski boljari da bi učili veštine pomorstva. Zato se ovo mesto smatra kolevkom ruske flote.

Pred Perastom se nalaze dva ostrvca, jedno prirodno drugo veštačko: Sv. Đorđe i Gospa od Škrpjela. Predstavljaju izuzetnu turističku atrakciju. Verovatno najsnažniji nosioci identiteta Perasta jesu ta dva čarobna ostrva između Veriga i grada, po mnogo čemu različita, a opet skladna u svojoj zajednici nasred mora.

Kameni plato usred mora sa svetilištem, Gospa od Škrpjela, rezultat je viševekovnih napora generacija pomoraca da se tu, u srcu Bokokotorskog zaliva usidri svedočanstvo njihove hrišćanske vere i kulture. Ostrvo je veštački izgrađeno stalnim nasipanjem kamenja i potapanjem starih brodova, oko hridi koja je tu postojala. Odatle i ime ostrva – Škrpjel, što je stari naziv za morski sprud.

Današnja crkva je najvećim delom nastala posle 1667. godine. Jednostavnih je proporcija: sastoji se od jednog broda i kapele koja je presvođena kupolom visokom 11 metara, rađenom u vizantijskom stilu.

Na ostrvu Gospa od Škrpjela nalazi se bogat muzej sa lapidarijumom. Posebno su vredni reljef u mermeru, rad mletačkog vajara Đovanija Bonace, zavetne slike brodova i poznata slika Bogorodice – goblen izrađen od vlastite kose koji predstavlja zavetni rad Peraštanke Jaćinte Kunić, iz 1828. godine. Takođe je vredna i mala zbirka oruđa i oružja.

Kotorsku rivijeru čine: Kostanjica, Morinj, Lipci, Strp, Risan, Perast, Dražin Vrt, Orahovac Ljuta, Dobrota, Kotor, Muo, Prčanj i Stoliv.

Tivat

Tivat je mali i prijatni grad čija se rivijera odlikuje razuđenom obalom i mnogobrojnim plažama od kojih je najpoznatija Plavi horizonti. Tu su takođe i ostrva Sveti Marko, Gospa i Ostrvo cveća.

Na Tivatskoj rivijeri su naselja: Lepetane, Opatovo, Donja Lastva, Tivat, Kalimanj, Župa, Bjelila i Krašići.

U Tivtu se nalazi i jedini aerodrom koji vazdušnom linijom spaja Boku sa – celim svetom.

Herceg Novi

Nalazi se na samom početku Bokokotorskog zaliva, a njegov izgled je odraz burne istorije. Grad je osnovan 1382. godine i predstavlja simpatičnu mešavinu romaničkog, vizantijskog i orijentalnog stila upakovanu u mediteranski milje. Danas je to grad cveća, a svi prozori okrenuti su ka suncu i moru. Jedan je od najtoplijih gradova Jadrana. Čitav grad i okolina podsećaju na veliku botaničku baštu, prepunu mediteranskog i egzotičnog bilja. U njemu treba posetiti Muzej i Arhiv grada, Galeriju moderne umetnosti, kao i Stari grad sa Sahat-kulom.

Herceg Novi zovu i gradom umetnika jer su mnogi slikari, skulptori i pisci nalazili u njemu posebnu inspiraciju.

Stari grad je jedinstvena arhitektonska celina u samom središtu današnjeg gradskog jezgra. Zidan je stepenasto, sa dva velika trga, i ispresecan uskim ulicama i stepenicama. Kuće imaju uglavnom kamene fasade, a često se iza njih nalaze vrtovi starih novskih porodica. Iako je kompletan Stari grad nekada bio opasan visokim i čvrstim zidinama danas se one mogu tek mestimično videti. Brojni stambeni objekti delom su građeni na zidinama ili u okviru njih, tako da se prilikom poslednje rekonstrukcije Starog grada nije arhitektonski mogla zaokružiti celovitost nekadašnjih zidina. Među ostacima zidina ističe se Zapadna gradska kula koja dominira glavnim Trgom Nikole Đurkovića i kula Sv. Jeronima podignuta 1687. godine. Ova tvrđava je bila sastavni deo istočnih gradskih zidina, utvrđenja Tarnovice.

Šetalište Pet Danica pruža se dužinom od šest kilometara uz samo more, na potesu od Igala do Meljina. Zbog blizine mora, izuzetnog rastinja ovo šetalište često nazivaju i „stazom zdravlja”.

Pisac Ivo Andrić (1892–1975) sagradio je kuću na Toploj 1964. godine, posle dodele Nobelove nagrade za književnost (1961). Tu je proveo skoro deceniju i tu su ga posećivale ugledne ličnosti, pisci i prevodioci iz celog sveta. Kuća je i danas sačuvana u izvornom obliku sa karakteristikama bosanske arhitekture. Posle njegove smrti bila je jedno vreme Raselov sud akademika (sa sedištem u Ženevi), koju je posetio i čuveni filozof i književnik Žan Pol Sartr.

Herceg Novi ima specifičnu mikroklimu koja je uslovljena južnom ekspozicijom, blizinom mora, krečnjačkom podlogom i planinskim zaleđem koje sprečava prodor hladnih vazdušnih masa i ima blizu 200 sunčanih dana.

Hercegnovska rivijera se pruža u dužini od 15 kilometara i obuhvata turistička naselja Njivice, Igalo, Herceg Novi, Meljine, Zeleniku, Kumbor, Đenoviće, Baošiće, Bijelu i Kamenare. Takođe, ovom delu pripadaju Rose i Žanjice koje se nalaze na poluostrvu Luštica.

Najpopularniji i najčešći izlet je onaj prema spoljnjem delu Boke i obuhvata lokalna izletišta Rose, Žanjice, Mirište, Mamula i Plava špilja.

Igalo

Odmah do Herceg Novog nalazi se Igalo, nekad malo ribarsko mesto koje je pedesetih godina počelo naglo da se razvija prvenstveno zahvaljujući kvalitetnom zdravstvenom turizmu, da bi danas ovaj gradić postao regionalni turistički centar. Od svih gradova u zalivu jedino Herceg Novi i Igalo imaju direktan pogled na otvoreno more. Naziv je dobilo po istoj reči grčkog porekla, koja znači – obala, plaža, žalo.

Igalo je poznato kao turističko mesto, a zahvaljujući radioaktivnom – morskom mulju sa Blatne plaže, ili kako je još nazivaju Stara banja, centar je zdravstvenog turizma Crne Gore. Igalo je poznato i po neeksploatisanoj mineralnoj vodi nazvanoj „igaljka”. Godine 1930. igalsko blato je ispitano u laboratoriji poznatog francuskog lečilišta Viši koje je definitivno potvrdilo njegovu izuzetnu lekovitost. Ali tek posle Drugog svetskog rata, zahvaljujući dr Svetozaru Živojnoviću realizovani su doneti planovi o osnivanju lečilišta u Igalu, koje je odlukom Vlade Crne Gore od 1. novembra 1949. godine konačno i osnovano. U Igalu se nalazi crkva Sv. preobraženja Gospodnjeg, iz druge polovine 17. veka, koja je obnovljena 1857. godine.