Pančevo i Zemun kao delovi Beograda

U tekstu „Razvoj avio-saobraćaja” Goran Vesić piše da je aerodrom kod pančevačke Jabuke služio kao beogradski aerodrom, dok prestonica nije dobila svoj na Bežaniji. S obzirom na blizinu i nepostojanje sopstvenog aerodroma, to svakako jeste bio slučaj. Međutim, u tekstu piše da je aerodrom bio „beogradski” jer je „Pančevo 1921, kao i Zemun, postalo deo Beograda”, što nije tačno.

Vidovdanskim ustavom Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca iz 1921. predviđeno je formiranje oblasti, što je i sprovedeno 1922. Tada jeste formirana Beogradska oblast, međutim ne onako kako bismo je danas zamislili. Obuhvatala je relativno mali deo šumadijskog Beograda (sve iza Vinče i Belog Potoka bila je Podunavska oblast), ali je zato obuhvatala veći deo našeg Banata i ceo istočni deo Bačke. Tako da jeste obuhvatala Pančevo, ali ne i Zemun, jer je sve preko Save bila Sremska oblast. Ali teško može da se kaže da je Pančevo tako postalo deo Beograda, jer bi u tom slučaju isto moglo da se kaže i za Veliki Bečkerek, Kikindu i Horgoš. Subotica i Novi Sad su za malo pretekli u Bačku oblast, koja je obuhvatala i Baranju.

Autor je verovatno mislio na 1929. i formiranje banovina posle državnog udara kralja Aleksandra. Tada je kao posebna administrativna jedinica formirana Uprava Grada Beograda, koja je obuhvatala Zemun, Beograd i Pančevo. Pančevo je, naravno, uvek ostalo poseban grad, čak i u takvoj podeli. Na žalost mnogih Zemunaca – i dan-danas, Zemun je 31. marta 1934. izgubio status posebnog grada. Sledi otvaranje Mosta kralja Aleksandra 16. decembra 1934, kao prve stalne veze između dva (sada već dela) grada posle skoro 250 godina, a 5. novembra 1935. uspostavlja se i gradski prevoz: tramvajska linija broj 14, Hotel „Moskva” – Hotel „Central”.

Što se tiče Pančeva danas, vlada Radomana Božovića je planirala da se, prilikom formiranja okruga 1992. godine, teritorije opština Pančevo i Opovo pripoje Beogradu, ali se od toga odustalo. S obzirom na širenje Beograda, mislim da to ni danas nije loša ideja – delove grada Pančeva, grada Zrenjanina i opštine Opovo koji su uz Dunav i Tamiš trebalo bi pripojiti Beogradu. Kao i gotovo celu opštinu Stara Pazova i istočne delove opštine Pećinci (Šimanovci, Deč). Neka naselja su praktično srasla s rubnim delovima Beograda. Do nekih ne samo da voze (ili su vozili) posebni gradski oblici transporta (Beovoz), već i autobuske linije GSP-a (Sefkerin, Opovo, Čenta).

Dragan Marković,
Beograd