Velikani Srbije

Dejan Medaković (Zagreb, 7. jul 1922 – Beograd, 1. jul 2008), akademik i predsednik SANU, istoričar umetnosti, pesnik i književnik, rođen je 7. jula 1922. godine u Zagrebu. Gimnaziju je završio u Sremskim Karlovcima 1941. godine. Tokom Drugog svetskog rata živeo je u Beogradu, gde je kao asistent-volonter radio u Muzeju kneza Pavla.

Diplomirao je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu na grupi za istoriju umetnosti 1949. godine. Doktorat nauka stekao je u Srpskoj akademiji nauka 1954. godine disertacijom „Grafika srpskih štampanih knjiga 15–18. veka”. Odmah nakon toga izabran je za asistenta na Filozofskom fakultetu u Beogradu, na kom je stekao sva nasta-vnička zvanja, a dekan ovog fakulteta bio je od 1971. do 1973. godine. Za dopisnog člana SANU izabran je 1972. godine, a 1981. za redovnog člana. Kao jedan od najostvarenijih srpskih intelektualaca svoga vremena, erudita koji je stasao u Akademiji obavljajući brojne funkcije, vrhunac životne i naučne karijere dočekao je izborom za predsednika Srpske akademije nauka i umetnosti 1999. godine.

Brojne nagrade i priznanja, zajedno sa njegovim epohalnim delima, najbolje oslikavaju bogato stvaralaštvo akademika Dejana Medakovića koje je ostavilo dubok trag u srpskoj nauci i kulturi. Preminuo je 1. jula 2008. godine u Beogradu.

Vasko Popa (Grebenac, 29. jun 1922 – Beograd, 5. januar 1991), srpski pesnik i akademik, jedan je najprevođenijih naših pesnika, začetnik posleratne moderne poezije, koji je i sam prevodio sa francuskog jezika. Po etničkom poreklu Rumun, osnovnu školu i gimnaziju završio je u Vršcu i upisao Filozofski fakultet u Beogradu. Studije nastavlja u Bukureštu i Beču, a za vreme Drugog svetskog rata bio je zatvoren u nemačkom koncentracionom logoru u Zrenjaninu. Nakon završetka rata diplomirao je na romanskoj grupi Filozofskog fakulteta u Beogradu, 1949. godine.

Prve pesme objavljuje u listovima „Književne novine” i „Borba”. Njegova prva zbirka pesama „Kora” (1953), uz „87 pesama” Miodraga Pavlovića, smatra se početkom srpske posleratne moderne poezije. Ta knjiga je pokrenula rasprave književne javnosti i ostvarila značajan uticaj na potonje naraštaje pesnika. Posle Kore, Popa je objavio zbirke pesama: „Nepočin-polje” (1956), „Sporedno nebo” (1968), „Uspravna zemlja” (1972), „Vučja so” (1975), „Kuća nasred druma” (1975), „Živo meso” (1975), „Rez” (1981) kao i ciklus pesama „Mala kutija” (1984), deo buduće zbirke „Gvozdeni sad”, koju nikad nije dovršio.

Od 1954. do 1979. godine radio je kao urednik u izdavačkoj kući Nolit u Beogradu. Priredio je zbornike: „Od zlata jabuka” (Beograd, 1958), „Urnebesnik” (Beograd, 1960), „Ponoćno sunce” (Beograd, 1962). U Vršcu je, 29. maja 1972. godine, osnovao Književnu opštinu Vršac (KOV) i pokrenuo neobičnu biblioteku na dopisnicama, nazvanu „Slobodno lišće”. Iste godine izabran je za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti. Jedan je od osnivača Vojvođanske akademije nauka i umetnosti (14. 12. 1979) u Novom Sadu. Umro je u Beogradu 5. januara 1991. godine.

(nastavak 19. septembra)