Neolitsko naselje u srcu Starčeva

Starčevo – Sa plodne crnice lokaliteta „Satrčevo – grad”, koja i danas čuva fragmente posuđa, oruđa i oružja svetski poznate kulture ideja o životu malog arheološkog parka, replika neolitskog naselja preselila se u centar istoimenog sela nadomak Pančeva. U dvorištu ovdašnjeg muzeja postavljena je formacija objekata po uzoru na neolitske graditelje, tri kuće – zemunice sa konstrukcijom od drveta i trščanim krovom, vatrište, razboj za sušenje kože i simulacija njive sa žitom, umanjena slika života prvih ribolovaca i farmera Evrope. Za osam leta, ideja da se verno oživi slika svakodnevice starčevačkog praistorijskog čoveka uz prikaz praistorijskog naselja, prešla je put od „podizanja” na jednom od uzvišenja, pored rečne terase u ritu, koje su spalili i danas nepoznati piromani, do njegovog novog života na bezbednijem mestu u centru mesta.

Projekat „Neolitsko Starčevo”, izgradnja nastambi, plod je želje da se na što autentičniji način izvedu replike kuća u kojima je živeo starčevski čovek i rekonstruiše način života pre osam hiljada godina. Po projektu profesora Nenada Tasić sa Odseka za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, išlo se tragom pretpostavki o tehnologiji i načinu, kao i materijalima od kojih su kuće i pomoćni objekti tog vremena građeni. Ipak, ostala je neostvarena ideja da se nastambe opreme pokućstvom koje je koristio starčevački čovek, pa i dobiju upotrebnu vrednost za lokalno udruženje stočara, a da omladina tu prođe obuku izrade suvenira u duhu neolitskih zanata koje bi posetioci parka mogli da kup,.

Kultura starijeg neolita centralnog Balkana, nazvana po mestu nalaza, predstavlja pojam u svetskoj arheologiji. Zato je ovde često ponavljano, da današnji Starčevci imaju pravo ne samo da žive na ovako značajnom mestu, već i da ono treba da bude razvojna šansa čitavog kraja. Starčevačka kultura je brend, koji zaslužuje pažnju javnosti. Beograd, Srbija i okruženje su tržište, ključne su reči strategije koja je vodila koordinatora projekta, Udruženje „Neolitsko Starčevo”. Tim putem trebalo je da ide i realizacija ambicioznog projekta izgradnje kompleksa, viđenog na 38 hektara originalne lokacije.

Atrakcija arheološkog parka trebalo bi da bude futuristička upravna zgrada muzeja, stilizovana kao ukopana zemunica sa zatravljenim krovom u graditeljskom maniru neolitskog čoveka. Celinu bi činilo i 3.000 kvadratnih metara kongresnog dela, uz bungalovsko naselje i kamp za prihvat turista, heliodrom i druge uslužne sadržaje. Projektu od regionalnog značaja svojevremeno je vrata otvorala i Dunavska strategija, s ciljem razvoj kulturno-privrednih potencijala Podunavlja, a čiji je potpisnik i naša zemlja. Regija Podunavlja određena je kao strateški interes Evropske unije, pa se veruje da će projekat „Neolitsko Starčevo” u budućnosti biti ostvaren, čime bi nalazište, lokalitet, ali i čitav kraj privukli zasluženu pažnju i postali vredno odredište novog oblika afirmacije kulturno-istorijskog nasleđa – arheološkog turizma.

U Starčevo su ljudi stigli iz Anadolije

Starčevačka kultura je neolitska kultura mlađeg kamenog doba, od 6200. do 5200, godine pre nove ere, kada ljudi prvi put napuštaju nomadski i započinju sedalački način života. Na teritoriju današnjeg Starčeva ljudi dolaze iz Anadolije, privučeni blizinom Dunava, kao ribolovci, koji pripitomljavaju stoku i gaje žitarice. Nalazište je 1928. godine otkrio profesor dr Miodrag Grbić iz Narodnog muzeja u Beogradu, a u godinama koje u sledile, pohodili su ga i arheolozi sa Harvarda. Reviziono i poslednje iskopavanje, rađeno je šezdesetih godina prošlog veka, a zaštitni radovi obavljeni su pre gotovo trideset godina, kada je lokalitet „Starčevo – grad” proglašen za arheološko nalazište od izuzetnog značaja i zaogrnut zemljom.