Povratak „pravednog kralja"

Šarl Andre Žozef Mari de Gol (fr.Charles André Joseph Marie de Gaulle), (1890–1970),bio je francuski vojni zapovednik i državnik. Pre Drugog svetskog rata, De Gol je bio ambiciozan i inovativan oficir – poznat u francuskom vojnom vrhu kao zagovornik skoncentrisane upotrebe oklopnih i vazduhoplovnih snaga na bojištu. Početkom Drugog svetskog rata postao je brigadni general, a zatim vođa francuske vlade u egzilu. Između 1944. i 1946, nakon oslobođenja Francuske od nemačke okupacije, bio je na čelu privremene vlade.

Nakon Alžirskog puča 1958, podstakao je donošenje novog ustava i bio je prvi predsednik Pete Republike.Na tom mestu je ostao do 1969. Njegova politička ideologija, poznata pod nazivom degolizam, imala je veliki uticaj na politiku Francuske.

Iako je slovio za kontroverznog političara, kako među ideološkim protivnicima, tako i među prijateljima, De Gol i danas uživa enormno poštovanje širom Francuske i sveta, a na njegovo predsedništvo gleda se kao na period povrataka ove zemlje na međunarodnu scenu. Među svojim pristalicama znan je kao „pravedni kralj” – utelovljenje pravednog i dobrog političkog vođe. Novi ustav za Petu Republiku iz 1958. odslikao je njegovu želju za snažnim, centralnim, jedinstvenim sistemom rukovođenja državom, po strukturi gotovo monarhističkim, no ipak utemeljenim na principima demokratije.

Njegovi protivnici osuđivali su novi ustav i nazivali ga cezaropapističkim,samo sa predsednikom na čelu. Međutim, uprkos kritikama, sistem Pete Republike pokazao se uspešnim i stabilnim, naročito u poređenju sa prethodnim političkim sistemom Četvrte Republike.

(/slika2)De Golov predsednički stil vlade nastavili su i njegovi naslednici. To je u međunarodnoj politici značilo stavljanje naglaska na francusku nezavisnost, jednu od glavnih De Golovih političkih doktrina. Ovo, kao i stalno unapređenje bilateralnih odnosa sa bivšem rivalom, Nemačkom, predstavlja kamen temeljac francuske spoljne politike. De Golov izraz „Evropa, od Atlantika do Urala” bio je često citiran tokom procesa evropskih integracija, i još uvek je aktuelan.

Pedesetogodišnjica povratka De Gola na kormilo Francuske 1958. i donošenje Ustava Pete Republike bilisu povod da francuska pošta 15. jula ove godine izda spomen-marku. Marka je nominale 0,55 evra, a prikazuje De Gola kako čita ukaz o proglašenju Pete Republike, i kao viteza Legije časti.

D. P.