Pozorišno delo Soje Jovanović

„Soja Jovanović: pozorišno delo (1922–2022)”, naziv je izložbe posvećene ovoj avangardnoj rediteljki, a biće otvorena večeras u Muzeju pozorišne umetnosti Srbije u Beogradu. Autorka postavke je mr Aleksandra Milošević, muzejski savetnik. O delu ove umetnice govoriće glumci Rade Marjanović i Svetislav Goncić.

Rediteljka Sofija Soja Jovanović (1. februar 1922. – 22. april 2002) uspostavila je moderne temelje pozorišne, filmske i televizijske režije, i decenijama je bila među centralnim stvaraocima našeg kulturnog života. U svom pozorišnom radu izgradila je Beogradsko dramsko pozorište, postala sinonim za mjuzikle i poletan humor modernim čitanjem domaćih komediografa.

– Temelje njenog umetničkog izraza formirale su porodica i bogato intelektualno okruženje u kojem je rasla: dede Pavle Paja, slikar, i Milan, dvorski i građanski fotograf, dedin kum Branislav Nušić, otac Pavle, doktor hemije, majka Savka, stric Dušan Jovanović Đukin, vajar, i njegova žena Nevenka Urbanova, glumica. Tokom okupacije 1941. godine Soja Jovanović sreće Radoša Novakovića i Tehnološki fakultet zamenjuje Dramskim odsekom Muzičke akademije – navodi Aleksandra Milošević uz napomenu:

– Prva režija Soje Jovanović „Sumnjivo lice” izvedena 2. novembra 1948. na sceni Akademskog pozorišta, proglašena je za najbolju predstavu na Festivalu omladine Jugoslavije i posle tri izvođenja zabranjena je odlukom Odbora za kulturu KPJ.

Profesionalna, talentovana, duhovitog i snažnog temperamenta, Soja se u 50 godina karijere ostvarila kao pozorišni reditelj u 58 predstava, od toga sedam muzičkih i devet dečjih. Uspostavila je uspešnu rediteljsku formulu za briljantne mjuzikle ravne brodvejskim. Tako je nagrađena obnovom predstave „Neki to vole vruće” 2007, u režiji Svetislava Goncića i Radeta Marjanovića, koja je i danas na repertoaru Pozorišta na Terazijama. Jedan je od osnivača festivala komedije „Nušićijada”, koji se od 1967. svake godine održava u Ivanjici. U filmskoj umetnosti Soja Jovanović se navodi kao prva žena reditelj prvog jugoslovenskog filma u boji „Pop Ćira i pop Spira” po Stevanu Sremcu (Avala film, 1957).

Muzej pozorišne umetnosti Srbije ovom izložbom zaokružuje 2022. godinu u kojoj se obeležavaju dve godišnjice Soje Jovanović: 100 godina od rođenja i 20 godina od smrti. Cilj je da se ovim povodima osvetli značajan rad jedne od prvih avangardnih rediteljki, visoko kotirane na lestvici domaće kulturne baštine. Postavka u Jevremovoj 19 nastaviće svoja putovanja po Srbiji i tako oživeti njeno pozorišno stvaralaštvo.