Novo odelo za svedoka Glišićeve „Glave šećera"

Vladimirci – Duh 19. veka oseća se i danas u centralnoj varoši Posavotamnave, u Vladimircima, mestu po kojem i opština smeštena na dvadesetak kilometara od Šapca nosi ime. Čuva ga konak, najstarija zgrada u ovom kraju, nekadašnji dom sreskog načelstva, podignut 1851. godine. Ovo zdanje danas je simbol vladimiračke opštine. Ono je na status spomenika kulture čekalo više od stoleća, a za nacionalno kulturno dobro proglašeno je sedamdesetih godina prošlog veka.

S obzirom na to da ima takav status (spomenika kulture), nužna je kontinuirana briga o njemu. Iz tog razloga nedavno su započeti radovi na njegovoj rekonstrukciji. U toku je adaptacija krova zdanja u kojem su smeštene Biblioteka „Diša Atić” i prostorije lokalne samouprave.

Veći deo sredstava za obnovu konaka obezbedilo je Ministarstvo kulture Republike Srbije, u okviru konkursa „Gradovi u fokusu”, a deo sredstava obezbeđen je iz opštinskog budžeta. Izdaci za rekonstrukciju su oko devet miliona dinara. Predviđeno je da se radovi obavljaju u nekoliko faza. Opština Vladimirci nema dovoljno sredstava za nastavak obnove, pa će se i ove godine, za adaptaciju unutrašnjih prostorija, zamenu instalacija i obnovu fasade zgrade obratiti za pomoć resornog ministarstva.

– Zgrada konaka je naš ponos. Po njoj se Vladimirci, pa i čitava Posavotamnava, i poznaju i prepoznaju – kaže predsednik opštine Goran Zarić i dodaje: – Smatramo da je od velike važnosti da se nasleđeno od predaka sačuva za buduće generacije.

Dve bitne činjenice odredile su da vladimirački konak stekne status nepokretnog kulturnog dobra. Ukazom kneza Miloša, koji je 1829. godine naredio izgradnju sreskih načelstava širom zemlje, mala varoš u Posavotamnavi stala je rame uz rame s velikim varošima u Srbiji.

S obzirom na to da je ova sreska kuća, sem za potrebe vlasti, građena i za stanovanje načelnika (stoga nazvana konakom) – a sve to o trošku seljana (svaka poreska glava u Vladimircima platila je po dva cvancika za izgradnju konaka) – ona je zavredela da se nađe i u srpskoj književnosti. Pominje se u pripoveci Milovana Glišića „Glava šećera”. Iako Glišić, rođeni Valjevac, za života svoga nije kročio u Vladimirce, pripovedao je na osnovu priča posavotamnavskih seljana o tadašnjoj korupciji vlasti, birokratiji i zelenaštvu, o muci srpskog seljaka. Otuda, na stogodišnjicu od nastanka pripovetke, zahvalni potomci piscu podigli su kamenu bistu ispred zgrade nekadašnjeg sreskog načelstva, rad vajara Koste Bogdanovića.

Upravo zbog takvog svog mesta u srpskoj književnosti, ovo vredno arhitektonsko i kulturno zdanje, podignuto pre više od 170 godina, ostaje da svedoči o tadašnjim društvenim prilikama, ali i da opominje da i dobra i loša dela tragove ostavljaju.