Motivi folklora na markama

Izdavanje prigodnih poštanskih maraka, između ostalog, ima za cilj da korisnici poštanskih usluga saznaju nešto više o istoriji zemlje odakle potiče marka. Marke sa temom folklora prikazuju kulturnu baštinu, tradiciju i običaje jednog naroda.

Motivi folklora najčešće su tradicionalna odeća seoskog stanovništva namenjena svečanim prilikama, gde spadaju i rukotvorine od tekstila, nakit, narodni muzički instrumenti i narodne igre. U folklor spadaju i priče, poslovice i izreke, zatim narodna verovanja i razni običaji u vezisa obeležavanjem karakterističnih događaja poput rođenja, venčanja ili smrti. Ovi elementi folklora takođe se mogu naći kao motivi na poštanskim markama. Tu spadaju još i razna takmičenja – nadmetanja, koja su se kroz razne vrste festivala i igara održala do danas.

Elementi folklora mogu se naći i na markama koje se emituju povodom godišnjica znamenitih ličnosti. Filip Višnjić, naš narodni pesnik, na marki iz 1954. godine prikazan je sa guslama u narodnoj nošnji. To sve omogućava filatelisti da, umesto maraka sa motivom folklora, sakuplja pojedine elemente folklora kao na primer narodne nošnje, narodne instrumente, stari nakit i slično. Sa druge strane, sakupljač u izboru teme ne mora da se veže za jedan narod ili jednu zemlju, već može da izabere odgovarajuću geografsku oblast, kao na primer Panonsku niziju. Takođe, zbog obilja poštanskih maraka sa datim motivom, filatelista može da izabere i period iz kojeg potiču razni predmeti odnosno objekti, na primer 19. vek, ili samo prvu polovinu 19. veka.

(/slika2)Od mnogobrojnih elemenata folklora na poštanskim markama najčešći su motivi narodnih nošnji. One su upravo i motivi na jedinom prigodnom poštanskom bloku Kraljevine Jugoslavije, emitovanom 1937. godine, povodom filatelističke izložbe.

Nakon Drugog svetskog rata, motivi folklora bili su relativno često zastupljeni. Isto važi i za marke Srbije.

Početkom šezdesetih godina prošlog veka, u razmacima od po dve godine, emitovane su tri prigodne serije sa motivima jugoslovenskog folklora. Svaka serija sadrži šest maraka, za svaku republiku po jedna marka sa motivom narodne nošnje. Na nekim markama prikazani su narodni instrumenti i detalji iz narodnih igara. Iako su veoma lepo primljene među filatelistima, novih izdanja sa motivom narodnih nošnji nije bilo.

Od 1964. do 1975. godine nisu uopšte emitovane marke sa motivima folklora. Videvši da je učinila propust u svojoj izdavačkoj politici, od te godine tadašnja Zajednica jugoslovenskih PTT-a u svoj program izdavanja prigodnih poštanskih maraka ubacila je tradicionalno izdanje pod nazivom „Muzejski eksponati”, sa po šest prigodnih maraka. Prvo izdanje kao motiv imalo je stari nakit, drugo grnčarstvo – posude za vodu, treće iz 1977. godine narodne muzičke instrumente. Kasnije broj maraka se smanjio sa šest na četiri i motivi nisu bili striktno vezani za folklor.

Ovogodišnje tradicionalno izdanje pod nazivom „Muzejski eksponati”, koje će biti emitovano krajem novembra, kao motiv ima dečiju narodnu nošnju.

Motivi folklora mogu se naći kod likovnih umetnika, najčešće kod portretista – realista, koji su težili da što preciznije prenesu na platno kako lik tako i odeću ljudi koje su slikali. Lep primer za ovo je prigodna serija iz 1971. godine sa reprodukcijama dela jugoslovenskih slikara 19. veka.