Bibliografija Pavla Vasića

Ove godine navršava se trideset godina od smrti Pavla Vasića i dvadeset od smrti Vere Vasić. Tim povodom porodica je objavila bibliografiju Pavla Vasića iz pera Vere Vasić u onom obliku kako ju je ona zamislila i obradila. Ovu publikaciju objavila je izdavačka kuća „Alma” iz Beograda, a o ovom izdanju nedavno je bilo reči na dodeli Nagrade „Pavle Vasić”, koja je ove godine pripala Biljani Crvenković.

Delo Pavla Vasića, istoričara umetnosti i kritičara, značajno je koliko po obimu i obuhvatu različitih oblasti kojima se bavio i proučavao ih, toliko i za razumevanje jedne epohe i kriterijuma koji su u tom vremenu važili. Bibliografiju njegovih radova koja obuhvata više od tri hiljade jedinica, načinila je njegova supruga Vera Vasić, viši bibliotekar Univerzitetske biblioteke „Svetozar Marković” u Beogradu. Prateći pomno rad svog supruga, beležila je svaki njegov članak, knjigu, tekst koji je objavljen u štampanom obliku. To je činila po svim bibliografskim pravilima koja su u tom vremenu bila važeća. Priređivači – Rastko Vasić, Čedomir Vasić i Gordana Popović Vasić uneli su i radio i televizijske priloge u kojima je nastupao Pavle Vasić.

Ova bibliografija po svom karakteru pripada personalnoj bibliografiji jer su u njoj sakupljeni i obrađeni: monografske publikacije, prilozi u monografskim i serijskim publikacijama, tekstovi objavljeni na stranim jezicima i svi sekundarni autorski radovi (intervjui itd.) kao i prikazi za određene knjige koji su navedeni uz određenu bibliografsku jedinicu.

Vera Vasić beleži da bibliografija radova dr Pavla Vasića obuhvata njegove pisane radove, objavljene između 1928. i 1994. godine. To su uglavnom studije i članci iz oblasti istorije i teorije umetnosti i istorije nošnje, radovi štampani kao zasebne publikacije, kao delovi nekih većih celina ili objavljeni u periodičnim publikacijama. Značajan deo ove bibliografije zauzimaju kritički prikazi umetničkih izložbi, prikazi knjiga i drugih zbivanja u svetu savremene umetnosti. Nisu izostavljena ni njegova terenska istraživanja, delovi njegovih ratnih dnevnika, eseji i drugi slični prilozi.

Bibliografija je rađena u dve etape. Prvi put 1970–1971. za period 1928–1971. Izbor iz ovog popisa štampan je u Zborniku za likovne umetnosti Matice srpske br 7, u Novom Sadu 1972. godine. Drugi put, nastavljeno je sa radom 1981. godine za dalji period od 1972.

Celokupan materijal je podeljen u tri grupe. Prva grupa obuhvata knjige i brošure, zatim studije i članke objavljene u zasebnim publikacijama, građu sa terenskih istraživanja, predgovore katalozima većih izložbi i nekrologe. Druga grupa obuhvata kritičke prikaze umetničkih izložbi, prikaze knjiga iz oblasti likovnih umetnosti i druge priloge o savremenim pojavama u svetu umetnosti. To je najobimniji deo bibliografije, značajan naročito za period 1950–1980, kada je Pavle Vasić kao umetnički kritičar lista „Politika”, prateći razvoj svetske umetnosti, redovno beležio sva zbivanja, razvoj i promene u oblasti likovnih i primenjenih umetnosti u nas i time dao pregled celokupnog razvoja umetničkog stvaranja u našoj zemlji za period od trideset posleratnih godina. U treću grupu, pod imenom „Varia”, svrstani su svi ostali razni tekstovi: eseji, delovi dnevnika, prigodni govori i članci, ankete, intervjui...

U svakoj od ovih grupa, bibliografske jedinice su poređane hronološkim redom, po godinama objavljivanja, a u okviru jedne godine po azbučnom redu, jer je pismo bibliografije ćirilica. Međutim, svaka bibliografska jedinica je štampana onim pismom i na onom jeziku na kome je tekst objavljen.

Najveći broj novinskih članaka Pavla Vasića objavljen je u listu „Politika”, u rubrici „Kulturni život”, a od 1956, u dodatku „Kultura-umetnost”, odnosno „Kultura, umetnost, nauka”.

Vera Vasić podseća da je Pavle Vasić svoje radove potpisivao punim imenom, a članke u novinama često samo inicijalima P. V. Samo jedanput je upotrebio pseudonim – S, i to u svojoj prvoj kritici, objavljenoj u „Književnim novinama” u Beogradu 15. novembra 1930. godine.        .