Vraća se sjaj Altun-alem džamiji u Novom Pazaru

Novi Pazar – Altun-alem džamija spada u retka remek-dela islamske arhitekture u Srbiji i nalazi se pod zaštitom države kao spomenik kulture od izuzetnog značaja. Često je nazivaju novopazarskom lepoticom, ali zub vremena (sagrađena je početkom 16. veka) i ponekad pogrešna „šminka” naškodili su njenom izgledu, a vlagom načeti zidovi i lukovi zapretili su da ugroze unutrašnjost i bezbednost vernika. Prošle sedmice spremnost da džamiji vrate stari sjaj i zajedno učestvuju u obnovi Altun-alem džamije potpisima na sporazum potvrdili su ministar turizma i omladine u vladi Srbije Husein Memić, gradonačelnik Novog Pazara Nihat Biševac i predsednik Mešihata Islamske zajednice u Srbiji muftija Mevlud Dudić.

Da je država spremna da pomogne obnovu i restauraciju Altun-alem džamije najavio je prilikom nedavne posete Novom Pazaru i predsednik Srbije Aleksandar Vučić. Preko Ministarstva turizma država u obnovu ove muslimanske bogomolje uložiće 56 miliona dinara, a iz gradskog budžeta Novog Pazara izdvaja se 11 miliona. Muftija Dudić ističe da je ovo veliki događaj za Islamsku zajednicu, za Novi Pazar i Srbiju. Džamija se nalazi u Prvomajskoj ulici, pored nekadašnje „carske džade”, nedaleko od Isa-begovog hamama. Gradonačelnik Nihat Biševac, sem namere da grad učestvuje u obnovi Altun-alem džamije, najavljuje i obnovu hamama i spremnost da se iz gradskog budžeta finansiraju arheološki radovi kod najstarijeg javnog kupatila u Srbiji.

Ministar turizma i omladine Husein Memić pohvaljuje zamisli gradskog rukovodstva da učestvuje u obnovi džamije i hamama, u Prvomajskoj ulici, ali i pretvaranju ulice u pešačku zonu, kako bi se taj prostor zaokružio kao turistima zanimljiva celina. On je najavio da će njegovo ministarstvo 50 miliona dinara uložiti i u obnovu doma u manastiru Sopoćani.

Altun-alem džamija već je opasana skelama. Kao pripremu za buduće radove radnici sa zidova skidaju malter. Imam džamije Amar Muhambašić kazuje da je, po rečima stručnjaka iz Zavoda za zaštitu spomenika, prilikom obnove osamdesetih godina prošlog veka, na džamiji urađena betonska fasada, a u unutrašnjosti ugrađen cementni malter, što se ne radi na kamenim zidovima, koji se tako zagušuju, ne mogu da „dišu”, pa se stvara vlaga, zbog čega je džamiji zapretila opasnost od propadanja. Umesto toga, koristiće se krečni malter.

Sve se radi pod strogim nadzorom stručnjaka iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture, koji će, kako su obećali imamu džamije, pregledati svaki kamen i opeku i zameniti dotrajale, autentičnom opekom iz Turske.

I pre nego što je obnovljena ova džamija je obavila jednu svoju misiju. O njenoj sudbini sada zajedno brinu i država, i gradska uprava Novog Pazara i rukovodstvo Islamske zajednice, što je donedavno zbog političkih nesporazuma na ovim relacijama bilo skoro nezamislivo. Ali džamija je za više od pet vekova postojanja bila svedok raznih vetrova i bura. Čak joj, kažu hroničari, ni zemljotresi nisu pomerili nijedan kamen. Džamiju je, kažu neki istorijski izvori, sagradio istambulski neimar Muslihudin Abdulgani, poznat kao graditelj mnogih drugih objekata iz osmanlijskog perioda u Skoplju, Zvečanu i drugim mestima.

U Novom Pazaru živi i legenda i Altun-alem džamiji. Navodno, Altuna, Hadžira i Halima, bile su tri pašine kćerke. Zbog njihove lepote i bogatstva niko se nije usudio da ih zaprosi, jer su bile rođene za carske saraje, a ne za Novi Pazar, i tri lepotice su ostale neudate. Pred smrt se dogovore da svoje bogatstvo ostave narodu na korist. Altuna je dala sredstva da se izgradi džamija sa dragim kamenom alemom, pa otuda ime džamije Altun-alem. Hadžira je svojim bogatstvom kupila zemlju za groblje, i taj deo Novog Pazara se i danas zove Hadžet, a najmlađa Halima je dala sredstva da se u gradu izgradi česma koja i danas postoji i zove Halimača.

Nišani u haremu

U haremu (dvorištu) Altun-alem džamije ima dvadesetak nišana (nadgrobnih spomenika). Tekstovi na njima ukazuju da su ovde sahranjivane ugledne ličnosti, paše, službenici, članovi starih novopazarskih porodica. Najstariji spomenik, kako beleže istoričari, potiče iz 1737. godine, a najmlađi iz 1920. godine.

Poslednji je ovde prošle godine ukopan bivši muftija i utemeljivač Islamske zajednice u Srbiji Muamer Zukorlić. Prethodno je Zukorlić bio sahranjen u rodnom selu Orlju, ali je posle ekshumacije zbog sumnje na uzrok smrti, ukopan u haremu najlepše džamije.