Svađa zbog „četvrtog rajha"

Politikantsko varničenje na relaciji Berlin–Vaduc ponovo, posle kratkog zatišja, opterećuje odnose Nemačke i malene kneževine Lihtenštajn. Alpski knez austrijskog porekla Hans Adam Drugi prebacio je Nemačkoj da je postala – „četvrti rajh”!

„Nadživeli smo tri nemačka rajha, preživećemo i peripetije sa ovom, četvrtom tvorevinom“, istakao je knez u pismu bivšem ministru finansija SAD Majklu Blumentalu, danas u funkciji direktora Jevrejskog muzeja u Berlinu. Povod jetkom pismu bila je molba Jevrejskog muzeja u Berlinu da mu dvorac Vaduc (pri ovakvom pomenu kneževske rezidencije misli se na vladarski autoritet kneza) stavi na raspolaganje skupoceno platno holandskog slikara iz sedamnaestog veka Fransa Halsa. Bilo je planirano da delo čuvenog portretiste mojsijevske vere, u ličnom vlasništvu kneza od Lihtenštajna, bude jedan od eksponata izložbe „Pljačka i restitucija” (u eri nacizma). 

Knez je odbio molbu pomenutim pismom, istakavši: „...Nemačka pokazuje sve manje spremnosti da se orijentiše prema osnovnim principima međunarodnog prava... Sa druge strane, mi smo (Lihtenštajn) još uvek u ratu sa nekim od prethodnih nemačkih državnih tvorevina. Sa Drugim rajhom (u epohi cara Viljema) nismo zaključili primirje, jer se to carstvo raspalo (1918. godine, ustanak spartakovaca) pre nego što je stiglo da potpiše povelju o miru. Treći rajh je propao pre nego što je ostvarena pretnja Lihtenštajnu „anšlusom“... A što se današnjih bilateralnih odnosa sa Nemačkom tiče, tu još čekamo na bolja vremena.“

Poznavaoci situacije ističu tri uzroka oštre reakcije kneza od Lihtenštajna.

U prvom je slučaju reč o ličnim motivima. Hans Adam Drugi zahtevao je od Nemačke 1991. godine da zapleni jedno platno iz kneževog vlasništva, koje je tadašnja Čehoslovačka pozajmila jednom muzeju u Kelnu. Kneževi advokati su tvrdili da je Prag deklarisao platno kao ratni plen, zanemarivši činjenicu da su nacisti, prethodno, to platno otuđili iz vlasništva kneževske porodice. Tužbe Vrhovnom saveznom sudu u Karlsrueu, Evropskom sudu za ljudska prava u Strazburu, na kraju i Međunarodnom sudu u Hagu, odbijene su.

Drugi, izvesno važniji, razlog jeste svađa između Lihtenštajna i Nemačke oko prakse kneževskih banaka, kojom se utajivačima poreza, između ostalog i onim iz Nemačke, omogućava da utajeni novac bezbedno deponuju na tamošnjim tajnim računima.

Treći razlog, najzad, jesu lične predrasude kneževske porodice prema svemu što dolazi iz Nemačke. Članovi ove vladarske dinastije nisu preboleli činjenicu da su posle pripajanja Austrije Hitlerovoj Nemačkoj bili primorani da napuste njihove dotadašnje rezidencije, u Medlingu kraj Beča i u samom Beču.

Prepirke i polemike na relaciji Berlin–Vaduc, najzad, prozvale su i trećeg učesnika u svađi. Centralni savet Jevreja u Nemačkoj oštro je kritikovao kneza od Lihtenštajna zbog njegovog poređenja današnje Nemačke sa „četvrtim rajhom”. Izuzetno komplikovanim tumačenjem, zaključeno je da se ovde sugeriše da je „četvrti rajh” produžetak Trećeg rajha. „Takvim poređenjem, u krajnjoj liniji, marginalizuju se zločini i strahovlada nacista.“