O postojanju Srba u Ilijašu svedočiće Hram Svetog Ilije

Od našeg dopisnika

Sarajevo – Jedan od upečatljivijih primera što odslikavaju sudbinu srpskog naroda koji je pre ratnih sukoba u BiH živeo na području današnje Federacije BiH jeste i opština Ilijaš. U predratno vreme u toj lokalnoj zajednici, koja je bila deo tadašnjeg grada Sarajeva, Srbi su bili većinsko stanovništvo (bilo ih je mnogo više od 11.000). Popis iz 2013. godine pokazao je da ih je, nakon egzodusa koji je usledio posle potpisivanja Dejtonskog sporazuma i pripajanja Ilijaša Federaciji BiH, ostalo oko 400, ili nešto više od dva odsto. Danas ih nema ni toliko.

Paroh ilijaški jerej Božidar Tanović priseća se da je 2014. godine, kada je on došao, u Ilijašu bilo 160 srpskih domaćinstava. U poslednjih desetak godina ugašeno je još oko stotinu ognjišta, tako da u ovom trenutku u Ilijašu ima, prema njegovim rečima, šezdesetak srpskih domaćinstava, odnosno samo 120 pripadnika srpskog naroda.

„Nakon izbeglištva u Ilijaš se vratio veoma mali broj Srba, i to uglavnom starijih. Mnogi su prodali svoja imanja i većina njih danas živi u Republici Srpskoj i Srbiji. Neki i širom sveta. Nažalost, u Ilijašu nema mladih, nema dece, pa otuda, što je i logično, nema ni venčanja ni krštenja. Idemo samo na sahrane”, priča paroh Tanović za „Politiku”.

Na viševekovno postojanje i život srpskog naroda na prostoru Ilijaša i njegove okoline podseća, između ostalog, i Hram Svetog proroka Ilije, izgrađen daleke 1881. godine. Podignut je na mestu na kojem je nekada bila crkva brvnara, što je, kako objašnjava paroh ilijaški, dokaz da su na tim prostorima pravoslavni hrišćani živeli i molili se Bogu i mnogo pre 1881. godine.

Kad su Srbima „videli leđa”, muslimanski ekstremisti su pokušali da u zgarište pretvore i Crkvu Svetog proroka Ilije, pa su je 28. juna 1996. godine zapalili. Od potpunog uništenja spasli su je grčki pripadnici mirovnih snaga, koji su u to vreme bili stacionirani u Ilijašu.

Delimična obnova u plamenu oštećenog hrama počela je 2008. godine, a potpuna, koja još traje, šest godina kasnije, kada su obnovljena i dva parohijska doma, od kojih je manji sagrađen 1875. godine. Paroh Tanović očekuje da će svi planirani radovi, čija ukupna vrednost iznosi oko 150.000 evra, biti okončani do kraja narednog meseca i da će, kako je i planirano, mitropolit dabrobosanski Hrizostom 2. avgusta, na Ilindan, osveštati obnovljeni hram.

Osim mnogih lokalnih zajednica iz Republike Srpske, pojedinih političara i privrednika iz tog entiteta, obnovu hrama u Ilijašu, prema rečima paroha Tanovića, finansijski su pomogli i Opština Ilijaš, bivši federalni ministar za izbegla i raseljena lica Edin Ramić, kao i ilijaški privrednik Almir Halilović i mnogi drugi.

„Nadamo se da ćemo uz pomoć dobrih ljudi uspeti sve da završimo do planiranog roka. O značaju obnove hrama i, generalno, njegovog postojanja na mestu na kojem je, suvišno je govoriti. On će ostati kao jedini svedok nekadašnjeg postojanja Srba u Ilijašu, kojih, najverovatnije, u bližoj budućnosti više neće biti, s obzirom na činjenicu da je preostalo srpsko stanovništvo u poodmaklim godinama i da dece gotovo i nema”, kaže paroh Tanović i napominje da se sudbina Hrama Svetog Ilije ne razlikuje od sudbine većine pravoslavnih hramova na području Federacije BiH.