Sva lica subotičke secesije

Subotica – Arhitektonski i graditeljski identitet Subotice gotovo da se izjednačava sa njenim secesijskim nasleđem. Na objektima u gradu prepoznaju se elementi istoricizma, neobaroka, klasicizma, ali secesija je ona dominantna dekorativnost subotičkih građevina koja je izdvaja u regionu.

Povodom obeležavanja Međunarodnog dana secesije, za koji je odabran 10. jun kao dan kada su preminuli Antonio Guadi i Eden Lehner, kao dva istaknuta predstavnika secesije, u Subotici je organizovan niz aktivnosti, koncerata, promocija knjiga i izložbi.

„Ne/obična lica secesije” naziv je izložbe koja je postavljena u Vestibilu Gradske kuće, jednom od najdominantnijih secesijskih objekata u Subotici, a koju su zajednički pripremili Centar za istoriju, teoriju i menadžment umetnosti i kulturnog nasleđa i Republički zavod za zaštitu spomenika kulture. Autori izložbe su dr Tatjana Tripković i Vladimir Džamić, istoričari umetnosti. Kako je objasnila dr Dubravka Đukanović, direktorka Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, ova izložba je nastala i kao deo projekta Dunavskog transnacionalnog programa Evropske unije kojim se promoviše održiva zaštita i kulturno nasleđe i predstavljaju sličnosti, ali i identitetsko nasleđe u zemljama koje imaju bogatu secesijsku graditeljsku baštinu.

„Secesija je kao stil u istorijskim okvirima trajala neznatno kratko, međutim, zahvaljujući raznolikosti izraza, koji su imali različite autorske i regionalne odrednice, secesija je iskazala svu tenziju društvenih i umetničkih odnosa na prelomu dva veka, a koji su postali prekretnica u poimanju odnosa i prožimanja kulture, umetnosti, zanatstva, dizajna, dekorativnosti, ali i građanske svakodnevice i društvenih odnosa”, rekla je dr Đukanović.

U pripremi za ovu izložbu fotografisano je 35 objekata u Beogradu, Novom Sadu i Subotici, odabrano je sedam, među kojima su, primera radi, hotel „Moskva” u Beogradu, slikarski atelje Uroša Predića, subotička Sinagoga, a tekst uz njih napisala je Neda Džamić. Na fotografijama je prepoznatljivo ono što je dr Đukanović rekla da je dekorativnost jedna od osnovnih odrednica stila, ali i umeće stvaralaca da primene nove pristupe u oblikovanju eksterijera i enterijera. Na otvaranju izložbe dr Balint Pastor, predsednik Skupštine grada rekao je da Subotica ne bi bila ovakav grad bez secesije i ovaj stil predstavlja njegovu komparativnu prednost i izdvaja je u okruženju.

U Gradskom muzeju u Subotici predstavljena je knjiga „Legenda o čuvarima Azura” Boška Krstića, Đerđ Merenji, istoričar umetnosti iz Budimpešte, govorio je o arhitektonskoj Žolnai keramici, istoričarke umetnosti Tamara Kucor i Klara Evetović tokom subotnjeg prepodneva Subotičane su povele u šetnju dok su im govorile o upotrebi materijala u secesijskoj arhitekturi. U popodnevnim satima brojne zainteresovane sugrađane dr Viktorija Aladžić povela je manje znanim stazama u šetnju pod nazivom „Od pločnika do budoara – stazama žena na prekretnici iz 19. u 20. vek”. Učenici Muzičke škole držali su koncerte, a poseban doživljaj priređen je u subotičkoj Sinagogi nastupom harfistkinje Anđele Stanković i soprana Aleksandre Ušumović, nakon toga je održan koncert na orguljama, te džez koncert.

Gradski muzej u Subotici u ponedeljak pre podne saopštio je i rezultate foto-konkursa koji je raspisan povodom Svetskog dana secesije, a na kojem su nagrađene fotografije detalja i posebne estetike secesije, koje su načinili Aleksander Rončak, Jovana Đukić i Adam Radetić.