Omaž Nadeždi Petrović

„Dijalog: Nadežda Petrović – A. M. Leka” naziv je još jedne izložbe koja u ovoj godini baštini zaostavštinu naše velike slikarke, a sve povodom obeležavanja 150 godina od njenog rođenja. Ovoga puta lokacija je Salom Muzeja grada Beograda, postavka će biti otvorena večeras u 19 sati, traje do 5. jula i na njoj nas očekuju Nadeždina dela iz muzejske kolekcije i radovi Aleksandra Leke Mladenovića koji na njemu specifičan način korespondiraju sa njom i njenim stvaralaštvom.

U godini kada ovaj muzej slavi 120 rođendan akcenat je u gustom izložbenom programu stavljen i na omaž jednoj od najznačajnijih slikarki sa naših prostora koja je svojim životom i radom ostavila neizbrisiv trag u kulturnoj i društvenoj istoriji Srbije. Kako saopštavaju iz muzeja, na izložbi su predstavljena tri originalna dela Nadežde Petrović iz zbirki Muzeja grada Beograda, od devet koliko ih ova kuća ukupno poseduje. Odabir radova koji su do sada retko, ili nisu nikada izlagani, deo je selekcije gostujućeg umetnika koji je u izabranim delima video vezu sa onim što ga kao stvaraoca u ovom trenutku inspiriše. Svojom najnovijom produkcijom, serijom radova posvećenoj likovnoj poetici i temama koje je Nadežda obrađivala, kao i radovima po uzoru na porodične fotografije porodice Petrović, Aleksandar Leka Mladenović uspostavlja višegeneracijsku vezu i kroz svojevrstan „dijalog” sa umetnicom iznosi nov vizuelni narativ.

– Savremena interpretacija starih majstora često u umetničkom izrazu donosi originalna i uzbudljiva rešenja koja nude nova i drugačija sagledavanja poznatih i priznatih ostvarenja. Takav je slučaj i sa najnovijim delima beogradskog umetnika i redovnog profesora na Fakultetu likovnih umetnosti, Aleksandra Leke Mladenovića koji je, inspirisan radovima Nadežde Petrović, izradio seriju posvećenu njenoj likovnoj poetici – priča Marija Stošić, kustoskinja izložbe iz Muzeja grada Beograda, i dodaje, ističući obilje Nadeždinih i ličnih i umetničkih kvaliteta, da je energija sažeta u jednoj osobi, posebno ženskoj, bila interesantna Mladenoviću i u ranijim stvaralačkim fazama. Pored poznatih ženskih portreta iz dinastije Obrenović, supermodernih žena iz sveta rok muzike, panka i urbane kulture, Mladenović, sasvim osobeno, portretiše i ženu vladarku, ženu premijerku, bolničarku, sestru, majku...

– Sada, prirodno, dolazi i aktuelna zainteresovanost za portretsku analizu Nadežde Petrović. Nastali su veoma uspešni portreti i grupni portreti. Tipično portretski rad, „Portret po fotografskom autoportretu Nadežde Petrović” iz 2023. rađen je po fotografiji koju je sama umetnica slikala, a autoru je ustupljena kao predložak ljubaznošću gospodina Miloša Kolarža, naslednika porodice Nadežde Petrović. Slikan u maniru ranijih portreta dinastije Obrenović u op art stilu, ovaj portret veličinom rastera tačaka i rasporedom njihovih boja iskazuje voluminoznost i oštrinu uz prizvuk estetike Roja Lihtenštajna. Mladenovićevi radovi „Tašmajdan” iz 2023. i „Na Dunavu kod Beograda” iz 2003. godine u suptilnoj su interakciji sa pejzažima Nadežde Petrović „Tašmajdan” iz 1908. i „Dunav kod Beograda” iz 1901. godine – objašnjava nam naša sagovornica kroz ilustrativne primere.

Ona daje i ocenu da se Mladenović ovim izložbenim projektom ikonografski i kontekstualno uklapa u maksime pank kulture koju neguje od početka svog stvaralačkog puta i čiji je prepoznatljiv protagonista na našim prostorima. Za njega svaka kreativna iskra koja se javi i ima prizvuk nečega što nije odgovarajuće nečem opštem, jeste pank stav. Takav stav, smeo i drugačiji od drugih, prepoznajemo u životu i radu Nadežde Petrović koja dugo nije bila priznata od strane zvanične likovne kritike, ali je do kraja života ostala dosledna svom likovnom izrazu.

Nadovezujući se na prethodno izrečeno, a odgovarajući na naše pitanje na koji je način on doživeo Nadeždu i njena dela, Aleksandar Leka Mladenović nam kaže:

– Portret žene kao heroine (neobične u svojoj običnosti) čini okosnicu mog recentnog stvaralaštva. Nadežda je birala za modele obične ljude iz naroda, vračare, seljake, Rome, pa mi je bilo zanimljivo, kao početak istraživanja inspirisanog ovom godišnjicom njenog rođenja, da se upitam i pokušam da odgovorim kakav bi bio savremeni portret Nadežde. Različiti likovni pristup korespondira sa čitanjem različitih društvenih uloga umetnice, ali i sa promenom kao konstantom u njenom stvaralaštvu. Dublje istraživanje njenog života i dela vodio me je ka spoznaji zajedničkih paralelnih tokova, geografskih i tematskih.

On dalje dodaje:

– Centralni motiv je čovek, uvek savremena tema. Pa čak i kroz pejsaž kao ogledalo čoveka, osećanja, misli. Zato mi je posebno značajan Nadeždin „Tašmajdan”, u njenom slučaju u mladosti posmatran sa palilulske, u mom sa vračarske strane, natopljen značenjima. Što sam više studirao slučaj Nadežde više sam kopao po sopstvenoj umetnosti i ličnoj istoriji pa značajnu celinu na izložbi čine prvi put izneseni mali formati, malo skriveni iza zida kao ogoljena intima. Zato su mi najdraže Nadeždine uljane skice, na kartonu, na bilo čemu što joj se našlo pri ruci, iskrene, bez povlađivanja sebi i drugima. Izabrao sam njen setni fotografski autoportret blagog izraza lica kao motiv za centralni portret na izložbi jer slika Nadeždu na drugi način u odnosu na stereotip na koji smo navikli da je posmatramo jer pored heroine ona je ipak bila u osnovi samo žena.