U Rasinskom okrugu umirena Zapadna Morava, probleme prave rečice i potoci

Nedavne poplave su u Rasinskom okrugu prouzrokovale veliku štetu. Posledice se ubrzano saniraju, kako na području grada Kruševca, tako i na teritoriji svih pet opština.

– Pod vodom su se našle 94 kuće i 36 ekonomskih objekata, kao i 40 firmi i preduzeća. Oštećeno je 185 kilometara puteva, za čiju će obnovu biti potrebno oko 12 miliona evra. Tome treba dodati još približno milion evra za sanaciju klizišta i odrona. Rekonstrukcija 28 mostova, od kojih dva više ne mogu da se koriste, koštaće prema okvirnoj proceni 70 miliona dinara – kaže Dušan Todorović, načelnik Odeljenja za za poslove odbrane i vanredne situacije. Kako dodaje, tek se procenjuje šteta na poljoprivrednom zemljištu – pod vodom se našlo oko 200 hektara.

U vreme velikih poplava 2014. godine, Rasinski okrug pretrpeo je štetu od oko milijardu dinara. Od tada intenzivno je rađeno na obnovi komunalne infrastrukture, klizišta su gotovo u potpunosti sanirana, uređivani su vodotokovi.

Te 2014. sadašnji načelnik okruga Ivan Anđelić bio je šef službi mesnih zajednica, provodeći dane i noći na terenu.

– Problem su tada napravile Ribarska reka i Zapada Morava, koje se ovoga puta nisu izlile, jer smo u međuvremenu kroz realizaciju lokalnog operativnog plana odbrana od poplava dosta radili na kritičnim tačkama. Najveće probleme su nam sada zadali bujični potoci koji se slivaju od Jastrepca, kao i tzv. urbane poplave, jer atmosferska kanalizacija nije uspela da primi toliku količinu padavina – kaže Anđelić za „Politiku”.

Sva ta voda prouzrokovala je oko 50 odrona na opštinskim i regionalnim putevima okruga, a 18 klizišta se aktiviralo. Nabujali potoci i rečice, pritoke Rasine, izlili su se iz korita i odneli mnoge mostove i prelaze.

Poplave su i početkom marta 2016. zahvatile Rasinski okrug, šteta je tada procenjena na 260 miliona dinara. U međuvremenu su se sanirale kritične tačke, uredila infrastruktura, obnovili putevi, mostovi a intenzivno se radilo na čišćenju reka, potoka i jezera. U opštini Đićevac, tokom 2014. i 2015. naročito intenzivno se radilo na čišćenju korita Jovanovačke reke i drugih manjih vodotokova.

– Najviše poteškoća smo imali sa čišćenjem potoka gde se ukrštaju s državnim saobraćajnicama prvog i drugog reda za koje mi nismo nadležni, kao i sa ukrštajima s pružnim prelazima gde ne smemo da pročišćavamo jer nije naša nadležnost, a postoji i opasnost da ugrozimo pružne instalacije – objašnjava Mirjana Krkić, predsednica opštine Ćićevac.

Tokom ovogodišnjih junskih poplava u naselju Obrež (opština Varvarin) nije se ponovila katastrofa poput one iz 2014, zahvaljujući merama zaštite koje su sprovedene nakon te godine. Na pojedinim lokacijama bilo je izlivanja nabujalih rečica i potoka, ali je zaštitni bedem na Velikoj Moravi, čiju je izgradnju finansiralo JP „Srbijavode”, sprečio da se ponove kataklizmične scene od pre devet godina, kada je u Obrežu poplavljeno 236 domaćinstava. Ovog juna, zbog obilnih padavina, bilo je ugroženo svega dvadesetak kuća.

U podkopaoničkoj opštini Brus i 2014. i ovog juna najveći problem je napravila brana, građena šezdesetih godina prošlog veka. Lokalna vlast je odmah pristupila izradi idejnog rešenja za sprovođenje plana zamene stubova, kako ubuduće ne bi zaustavljala stabla koje nosi nabujala voda.

Na teritoriji Aleksandrovca još se popisuje sva ovogodišnja šteta na privrednim subjektima, poljoprivrednom zemljištu, putnoj infrastrukturi i u domaćinstva, ali je izvesno da će biti daleko veća nego prethodnih godina.

Opštinu Trstenik 2014. zadesile su poplave koje su nanele ogromnu štetu stambenim objektima, izvorištu Zvezdan i saobraćajnoj infrastrukturi. Došlo je do izlivanja i Ljubostinjske reke i Zapadne Morave, najgore je prošlo naselje Grabovac, a grad ostao bez vodosnabdevanja. „Srbijavode” su 2020. uredile korito Ljubostinjske reke u dužini od 190 metara. Radovi su nastavljeni i tokom 2021, čime je u ovaj vodotok drugog reda uloženo ukupno 50 miliona dinara. U sklopu izgradnje Moravskog koridora predviđeno je kanalisanje još 300 metara ovog bujičnog vodotoka.

„Srbijavode” su tokom 2020. obavile i čišćenje Crnišavske reke u dužini od 5.608 metara, a opština Trstenik je očistila dodatnih 2.000 metara kroz svoj Operativni plan odbrane od poplava. Sanirana je i Riljačka reka, koja se izlila 2019. napravivši ogromnu šetu na stambenim objektima i infrastrukturi u naselju Selište.

Kroz Operativni plan odbrane od poplava opština Trstenik od 2018. usmerava sredstva u čišćenje vodotokova drugog reda i otklanjanje kritičnih tačaka, koji su u nadležnosti lokalne samouprave. Radovi podrazumevaju seču stabala, iskop šljunka, čišćenje i širenje korita, betoniranje i izradu kaskada u cilju umirivanja slivova koji u slučaju velikih padavina za kratko vreme nabujaju.

Kroz ovaj program radovi su tokom 2023. izvode na Odžačkoj reci, Milutovačkom potoku, Lopaškoj reci, Čairskom potoku, Ljubostinjskoj reci i Srebrenici, kao i na kanalima u Lozni, Bresnom Polju i Stopanji. Tokom prošle godine pet miliona dinara usmereno je u čišćenje Ljubostinjske, Planiničke, Medveđanske, Crnišavske reke, Srebrenice, Leštaka i Čairskog potoka. U 2021. godini u čišćenje vodotokova drugog reda, uloženo je 6,5 miliona dinara.

U toku je izrada projektne dokumentacije za trajno regulisanje Čairskog potoka, koji je 2020. prouzrokovao poplavu u naselju Pejovac. Pod vodom se našlo 170 stambenih objekata i deo fabrike Namenska, a oštećena je i saobraćajna infrastruktura.

Sa Ministarstvom građevine, saobraćaja i infrastrukture prošle godine je potpisan je ugovor za izgradnju kanalizacione mreže u naselju Grabovac, rekonstrukciju postojeće mreže i izgradnju postrojenja za preradu otpadnih voda, čija je ukupna vrednost 11 miliona evra.