Krvnička junačenja Tomislava Merčepa

Profesor splitskog Pravnog fakulteta Nikola Visković, na tvrdnje da su zločini nad Srbima u hrvatskim gradovima, pre tokom i posle rata 1991–1995. „bili sporadični” i da su ih vodili „nekontrolirani pojedinci”, odgovara da je to „prozirna bajka za djecu” i da su u ubijanjima i progonu učestvovale političke stranke, najviše HDZ i krajnja desnica, uporedo s „elementima državnog aparata”, prvenstveno iz vlade, policije i vojske („Feral tribjun”, 27. maj 2005).

Oko Nove godine 1994. u javnost su procurili tajni dokumenti o egzekucijama Srba, koji sadrže teške optužbe na račun visokih funkcionera vlade, HDZ-a, kao i opskurnog funkcionera hrvatskog MUP-a Tomislava Merčepa, crnog princa srbocidne kampanje, i ubica iz njegove „specijalne” jedinice, o čemu je pisalo ljubljansko „Delo” (11. januar 1994).

Munib Suljić, „merčepovac” koji je učestvovao u zloglasnoj likvidaciji zagrebačke srpske porodice Zec, izjavio je da su on i kompanija „imali zvaničnu dozvolu za takve postupke”, zapisano je u tajnom materijalu.

Godine 1993. samo iz zagrebačkog naselja Žitnjak proterano je više od 300 Srba. „Svoje domove morali su da napuste bez igde ičega, praznih drhtavih ruku i navodno ’dobrovoljno’”, prenosi „Delo” deo tajnog izveštaja.

Merčep, posle srboubilačke premijere u Vukovaru, težište akcije prebacuje na zagrebački Velesajam, gde je otvoren centar za interniranje kidnapovanih zagrebačkih Srba, koji su mučeni i kasnije ubijani u Pakračkoj poljani.

Merčep se nalazio u centralnoj gangliji zločinačkog mehanizma, povezujući socijalni i psihopatski talog s kriminalnim državnim vrhom, ključni operativac zla. Krvnikova iživljavanja nad nemoćnim srpskim civilima pratile su njegove sarkastične izjave. O „konačnom rešenju” srpskog pitanja rekao je: „Kad su vidjeli da me narod voli, rekli su da sam ja pobio sve Srbe.

Ali, nisam, nažalost” i „Ovi izbori su bili za Hrvatsku, da se zauvijek riješimo Srba i napravimo ekološki čistu državu”. A u sremskom selu Strošinci, na samoj granici sa Srbijom, 1995, na godišnjicu osnivanja HDZ-a, za Srbe je rekao: „Njihove kćerke bit će naše konobarice, njihovi sinovi naši zidari, a vi, HDZ-ovci budite gospodari!” („Feral”, 4. jun 2004).

Posle pokolja u Pakračkoj poljani Merčep stiže u stari ustaški bastion – Gospić. Ali, tamo će ga zaseniti 24-godišnji konobar iz Otoka kod Sinja Mirko Norac, kasniji general-major, dostojna replika svog imenjaka iz Šijanovog filmskog klasika.

U noći 16/17. oktobra 1991. vojna policija HV pojačana „dragovoljcima” izvlači iz kreveta gospićke Srbe: „Kamioni kreću van grada; nekoliko žrtava pokušavaju da pobegnu iskačući iz kamiona, ali su pobijeni pored puta Gospić–Karlobag. Ostali su bili postreljani iz blizine, ali i poklani na nekoliko lokacija: leševi su bili bačeni u jame ili zakopani. Pogrom traje do 23. oktobra; ukupan broj stradalih tokom te krvave sedmice je između 150 (potvrđenih) i 400 (službeno nestalih)” („Vreme”, 22. april 2000).

Autor ovog teksta novinar Miloš Vasić tada je, osam i po godina posle masakra, posetio Gospić: „Centar grada, Obradovića varoš (srpski kvart, op. aut.) danas je gomila ruševina kroz koje rastu korov i drveće; umesto pravoslavne crkve je čistina.”

Na suđenju Norcu u Rijeci isplivali su detalji zločina:

„’Nećete nas valjda ubiti?’, pitala je jedna od žena koje su te noći hrvatski vojnici doveli na Pazarište (kod Gospića). Svjedoci su na suđenju ispričali kako ju je Mirko Norac zatim odveo u mrak iz kojeg se začuo pucanj, te se potom vratio i zavikao: ’Što čekate, pucajte! Tko nije pucao?’. U idućih nekoliko sekundi svi su civili bili pobijeni, a sličan se zločin desio i na Lipovoj glavici.

Pritom je ubijeno više srpskih djevojčica srednjoškolskog uzrasta, a uz Norčevo znanje neke su žene uoči smaknuća silovane, poput supruge riječkog javnog tužitelja Đorđa Kalanja” („Slobodna Dalmacija”, 18. oktobar 2008).

Hrvatska policija od početka torture nad Srbima u gradovima i drugim naseljima van ratne zone kvalifikovala je miniranja, ubistva i ostale akte nasilja kao „terorizam”, po članu 180. Zakona o obveznim (obligacionim, op. aut.) odnosima, nasleđenim od SFRJ, koji propisuje da je država odgovorna za štetu nastalu zbog terorističkog akta. Na osnovu te odredbe, oštećeni Srbi traže naknadu od države. Ali, već 1996. država Hrvatska stavlja van snage tu klauzulu o obeštećenju. Svi pokrenuti sudski postupci su obustavljeni.

Optimisti su nervozno čekali novi zakonski akt koji bi regulisao ovu materiju. Tri godine kasnije, zbog „međunarodnog poticaja”, Hrvatska obećava da će doneti novi zakon za najdalje šest meseci. To se, naravno, nije desilo. Tek 2003. hrvatski Sabor usvaja taj Zakon o odgovornosti za štetu nastalu uslijed terorističkih akata i javnih demonstracija, ali, samo zbog škripca nastalog posle presude Evropskog suda za ljudska prava (predmet „Kutić”) kojom je presuđeno da je, zbog opisane eskivaže, porodici Kutić „povređeno pravo na pristup sudu”.

Međutim, tek je novi zakon, naoko prekidajući šibicarenje, zabludeo u još skarednijoj pravnoj pornografiji. Preciznije, novi zakonski akt nominalno reguliše „terorizam”, a stvarno preusmerava sve sudske u – upravne postupke, prema drugom, Zakonu o obnovi, koji se odnosi na ograničeno pravo obnove kuća u područjima ratnih operacija.

„To je proizvelo konfuziju među institucijama, koje su svoje obaveze tumačile na različite načine, uključujući i sudove koji su se proglašavali ’nenadležnima’... Nagomilani sudski troškovi prisilili su više žrtava na prodaju preostale imovine i preseljenje u Srbiju ili treće zemlje, punih 15 godina nakon završetka rata” („Tragovi”, 4/2 2021, str. 89).

Slučaj Srbina Gojka Čizmića, na uvrnut način, podseća na kockara koji se „vadio”. Njemu je 1992. minirana vikendica na moru, u Zukvama kod Nina. Pošto je, tražeći naknadu, izgubio parnicu, sudske troškove namirili su hrvatski izvršitelji, koji su na licitaciji prodali Gojkovu dedovinu, u slavonskom selu Gornjoj Kovačici.