Televizije neprilagođene osobama slabijeg sluha

Kraj meseca je obično vreme kada TV mediji iznose podatke o gledanosti sopstvenog programa. Utrkuju se ko će postići veću gledanost, a pritom gube iz vida ko to gleda njihove programe i da li može u potpunosti da ih prati.

Tako je ovih dana prvi program Javnog servisa izneo podatak da je u julu više od 2.200.000 stanovnika Srbije gledalo njihove programe. Impresivan podatak, nema šta, ali manjkav. Njihovi programi su samo delimično mogli da se u potpunosti prate.

Srbija je mala zemlja, ima oko 6.600.000 miliona stanovnika i već godinama pokazuje tendenciju smanjivanja njihovog broja. Posledica toga je stalni porast prosečne starosti njenih žitelja (mladi odlaze, a natalitet je i dalje skroman, uprkos merama države).

Stanovnici Srbije spadaju u red najstarijih u Evropi. Prosečna starost njenih stanovnika je više od 40 godina (žene oko 44 godine, a muškarci oko 41). U Beogradu, gde živi više od petine stanovništva Srbije, izrazito dominira starije stanovništvo. Po nekim procenama, prosečna starost Beograđana je nešto više od 60 godina (veliki broj đaka i studenata koji se školuju u Beogradu, kao i poslovnih ljudi, nije obuhvaćen).

Jedna od bitnih životnih karakteristika starijeg stanovništva, pored drugih zdravstvenih problema, jeste i slabljenje sluha. Nažalost, niko se u Srbiji ne bavi utvrđivanjem broja stanovnika kojima je smanjen slušni kapacitet. To se ni statistički ne prati, a to ne rade ni strukovne organizacije (savez gluvih ni odgovarajuće obrazovne institucije), kao ni preduzeća koja se bave rehabilitacijom osoba kojima je sluh oslabio.

Indirektni podaci govore da od ukupnog broja stanovnika starijih od 60 godina više od 65 procenata ima slabiji slušni kapacitet. Ta starija populacija je dominantni pratilac TV medija (naravno, osim u slučaju sportskih prenosa i drugih vanredno interesantnih programa). A oni u najvećem broju slučajeva nisu u stanju da u punoj meri prate program. Jednostavno – ne čuju. Brojne informativne emisije, serije, domaći filmovi, dokumentarni i drugi programi ostaju ovoj populaciji nedostupni u punoj meri. Ako se njihovom hendikepu (slabija čujnost) doda i neadekvatan i često nemušt i nerazgovetan izgovor, kako brojnih voditelja i voditeljki (ah, kako nam nedostaje Draga Ilić Jonaš), tako i gostiju (jedna grupa koja se „šeta” po brojnim TV medijima i kanalima), slika je više nego porazna.

Na prste jedne ruke mogu se izbrojati programi koje prati titlovanje (ili teletekst). Po neka serija na Prvom programu RTS, Drugi dnevnik (katastrofalno u režijskom smislu reči, uz nesinhronizovano preklapanje dva teksta) i Drugi dnevnik na Trećem kanalu RTS na znakovnom jeziku. I to je to. RTS titlovane serije u reprizama pušta bez teleteksta.

Znam da titlovanje (teletekst) košta, ali nešto se mora učiniti. U mnogim zemljama se sve titluje, čak i reklame.

Boško Raičević