Viminacijum – balkanska Pompeja

Nisu slučajno Rimljani podigli grad i vojni logor na Dunavu. Zaleđe doline Mlave bogato rudom i žitaricama, a pre svega povoljan geografski i strateški položaj, bili su privlačni Rimljanima, kao i Keltima koji su takođe ovde živeli. Veliki trgovi, hramovi, široke ulice, luksuzne vile, terme, amfiteatar, danas se to bogatstvo Viminacijuma, prestonice rimske pokrajine Gornje Mezije, može samo naslutiti i videti u ruševinama. Ostaci nekadašnjeg rimskog grada Viminacijuma, koji se zajedno sa logorom prostirao na 670 hektara, zarobljeni su ispod obradivih površina u oblasti sela Stari Kostolac i Drmno, nedaleko od Požarevca. Predmeti, spomenici, spolije i stele rasuti su po plodnim oranicama.

Za ekipu „Traga” Radio-televizije Srbije Viminacijum je bio pravi izazov. Čitav jedan vek je ovo jedinstveno mesto na planeti bilo veliki majdan kvalitetnog građevinskog materijala; kamen iz zidina Viminacijuma ugrađen je u Smederevsku tvrđavu, manastire, crkve, privatne požarevačke kuće...

Urednica „Traga” Jugoslava Đurica o tome je snimila dve emisije pod nazivom „Trag antike”. Danas je na programu RTS 2, u 17.30, prvi deo emisije, a sledeće srede drugi.

– Priča o sjaju i propasti ovog rimskog grada-logora privlači i dan-danas pažnju naših i svetskih stručnjaka. Poslednjih godina na istraživanju Viminacijuma rade arheolozi, matematičari, elektroinženjeri, geofizičari i geolozi – kaže naša sagovornica. – Želja im je da trgovi i hramovi, pozorišta, ulice i četvrti grada „izrone” iz oranica u kojima se vekovima nalaze i postanu deo naše i svetske kulturne baštine.

Od 2000. ovim multidisciplinarnim timom istraživača rukovodi dr Miomir Korać i zahvaljujući upotrebi novih tehnologija i stalnim iskopavanjima, sve više građevina Viminacijuma biva otkriveno.

– Do sada je istraženo samo tri odsto njegove ukupne površine i zato se ovaj lokalitet smatra balkanskom Pompejom – dodaje Jugoslava Đurica. – Zahvalna sam dr Jeleni Anđelković Grašar, naučnoj saradnici Arheološkog instituta Beograd na pomoći. Bila je naš vodič kroz lavirinte ovog arheološkog lokaliteta. Osim Jelene Anđelković Grašar, u emisiji govore i Dragan Jacanović, viši kustos arheolog Narodnog muzeja Požarevac, Bebina Milovanović, viši naučni savetnik Arheološkog instituta Beograd, jeromonah Simeon Stančetić, starešina manastira Rukumije, dr Violeta Tomić, viši kustos, dr Danica Đokić. Posetila sam i tvrđavu Ram, manastire Rukumija i Nimnik. Zašto? Videćete, i to je zanimljiva priča. Manastir Rukumija je po predanju zadužbina kralja Milutina, a po narodnom verovanju tu je sveta mučenica Jelica postradala. Prateći tragove antičkog nasleđa stigla sam i do crkve Uspenja Presvete Bogorodice na starom smederevskom groblju. Antičko nasleđe nisu samo zidine rimskog grada i vojnog logora. Viminacijum je bio i inspiracija mnogim umetnicima. Vremenska linija antike seže kroz vekove, pa sve do modernizma u Srbiji i dovodi nas do Milene Pavlović Barili. Bili smo i u muzeju ove naše čuvene slikarke. To su kadrovi koji ne smeju da se propuste, jer, gledajući ih čovek putuje kroz vremenske hodnike. Mnogo toga može da se vidi, čuje, nauči.

U realizaciji emisije „Trag antike” učestvovali su i reditelj Bojan Vorkapić i snimatelj Dimitrije Hadži Nikolić.