Dužijanca, 113. put

Subotica – Centar Subotice u nedelju u podne mirisao je na sveže oprane i uštirkane nošnje, na svež hleb i pšenicu, kada je po 113. put održana završna žetvena svečanost Dužijanca.

Višesatna ceremonija počinje okupljanjem učesnika u crkvi, te od Katedrale Svete Terezije Avilske kreće povorka ka centru grada. U svečanom defileu nastupila su domaća i inostrana kulturno-umetnička društva, a ove godine pored domaćina bilo je predstavnika iz Srbije, Hrvatske i Bosne i Hercegovine. Sledili su ih učesnici radnog dela Dužijance, odnosno svi risari koji su učestvovali na takmičenjima u košenju žita, a predvodio ih je pobednički par Stipan Kujundžić, najbolji risar, i Ruža Juhas, risaruša. Nakon toga usledili su, kako se po tradiciji nazivaju, bandaši i bandašice, koji su nekada bili vođe ekipe kosaca koja je domaćinu žnjela sazrelu pšenicu. Bandaši i bandašice sada se biraju po lepoti, a na fijakerima stizali su iz brojnih naselja oko Subotice, iz Tavankuta, Male Bosne, Đurđina, Bajmoka, Žednika, iz susednog Sombora. Svi su dolazili u svojim tradicionalnim nošnjama, u svečanim haljinama šivenim od „lionske svile”, u belim bluzama i suknjama ukrašenim šlingom, muškarci u prslucima i čizmama sa visokom sarom. Sve je to način da se i kroz ovakvu kulturnu i turističku manifestaciju očuva tradicija kraja.

Centralni deo manifestacije označava dolazak najlepšeg para bandaša i bandašice, a to su ove godine bili Dunja Šimić i Petar Vukov Šimokov. Petar je oko šešira nosio venac ispleten od zrelog ovogodišnjeg žita, a Dunja veliki, tradicionalni okrugli hleb umešen od zrna nove pšenice. Čitava manifestacija puna je simbolike kroz koju vredne paorske ruke izražavaju svoju zahvalnost i radost što je uspešno okončan jedan od najvažnijih poslova u godini.

Na bini koja je predstavljala improvizovani salaš oni su hleb predali u ruke gradonačelniku, Stevanu Bakiću, kao što je nekada na taj način domaćinu salaša pokazivano da je završen posao žetve, tako se sada novi hleb predaje u ruke simboličnom domaćinu grada.

„Tradicija i običaji jednog naroda, uz jezik i religiju, verovatno najpresudnije utiču na stvaranje i očuvanje etničkog identiteta zajednice. Upravo Dužijanca ispunjava jednu od svojih najznačajnijih uloga, a to je čuvanje identiteta naroda sa ovih prostora. Dužijanca simbolično sadrži i najznačajnije osobine žitelja Subotice, ali i cele Vojvodine, zato je današnji dan praznik zajedništva koji odslikava svu raznolikost i lepotu ovog dela naše zemlje”, rekao je gradonačelnik i podsetio da u Subotici, uz većinski srpski narod, žive i pripadnici više od 20 manjinskih zajednica.

Gradonačelnik Bakić je dodao da će lokalna samouprava Subotice i ubuduće pružati podršku hrvatskoj nacionalnoj zajednici, kao i svim drugim nacionalnim zajednicama na teritoriji grada. „Dužijanca treba da sačuva svoje iskonske i istinske vrednosti, još dugo će biti jedna od najznačajnijih manifestacija u našem gradu”, zaključio je.

Organizator Dužijance je Udruženje bunjevačkih Hrvata „Dužijanca”, a centralnoj manifestaciji u Subotici prisustvovao je i veliki broj gostiju, predstavnici rimokatoličke crkve, diplomatskog kora, hrvatskih kulturnih institucija. Inače, u okviru svečanosti Dužijance održano je i kulturno veče, a od petka uveče na gradskom trgu smenjivali su se tamburaški orkestri.