Srpska povest i istoričari

U listu „Politika” 13. avgusta bila je tema „Gde su granice srpske književnosti”. Pomenuto je i pitanje pripadnosti dubrovačke književnosti. U „Politici” od 15. avgusta pisano je o srpskim žrtvama u logoru Jasenovac i broju žrtava u operaciji „Oluja”.

Dok se Hrvati sistematski bave tim temama uz pomoć svoje države, dotle se kod Srba sve radi kampanjski. Takvi su i rezultati. Osnovni problem kod Srba je nepoznavanje srpske prošlosti pre Drugog svetskog rata. Tokom Titove Jugoslavije o dubrovačkim Srbima ili Jasenovcu pisano je, ali u stručnim publikacijama, za koje se širi slojevi nisu zanimali. Stvarane su nove nacije i pisano je o njima i njihovoj književnosti. Osnivač Sokolstva Tirš isticao je: „Što ceo narod ne zna – niko ne zna”. Oni srpski intelektualci koji su se tada usudili da iznesu mišljenje drugačije od zvaničnog proglašavani su šovinistima ili velikosrbima i protiv njih je vođena hajka. Obično su snosili posledice svog rada.

Posle razbijanja Jugoslavije nekadašnji komunistički kadrovi među srpskim istoričarima nisu hteli da izazivaju sukobe s Hrvatima ili s novim nacijama, a istoričari koji su pisali o povesti Srba izvan Srbije bili su izolovani i bez podrške svoje države. Trebalo bi da Srbija osniva institute za povest srpskog naroda koji bi se kontinuirano i sistematski bavili istraživanjima i predstavljanjem rezultata tih istraživanja širim slojevima srpskog naroda. Istoričari koji se time bave dobili bi podršku srpske države za svoj rad. Po mom mišljenju to je jedini put da Srbi upoznaju svoju prošlost posle dugogodišnje prinudne amnezije u Titovoj Jugoslaviji.

Saša Nedeljković,

Beograd