Poremećaj stanja svesti zbrinjava se na Odeljenju urgentne neurologije

Urgentna stanja u neurologiji zbog velike učestalosti, ali i zbog potrebe za što hitnijim ranijim zbrinjavanjem pacijenata zauzimaju veoma važno mesto u bolnicama. Neurološki simptomi mogu biti posledica primarne bolesti centralnog ili perifernog nervnog sistema, ali se mogu ispoljiti kod različitih sistemskih poremećaja i oboljenja. Najčešće su pacijenti vitalno ugroženi pa se njihovo zbrinjavanje odvija u neurološkoj jedinici intenzivne nege (JIN). Najčešća klinička slika je poremećaj stanja svesti, oduzetost mišića, ispad funkcije takozvanih kranijalnih nerava, senzitivne smetnje....

Potpukovnik dr Boban Labović, načelnik Odeljenja urgentne neurologije sa jedinicom za moždani udar Vojnomedicinske akademije, objašnjava da je najčešće urgentno stanje moždani udar, koji se mora što ranije prepoznati zbog adekvatnog lečenja, potom subarhanoidalno krvarenje (SAH) koje se karakteriše naglim početkom simptoma, kao i epileptički napad. Tu su i zapaljenske poliradikuloneuropatije i miastenična kriza koje zahtevaju kontinuirano praćenje zbog eventualno mogućeg brzog i naglog pogoršanja stanja pacijenta.

‒ Neurološka intenzivna nega je mesto gde se vitalno ugroženim pacijentima pruža intezivno lečenje i nega. Najčešće urgentno stanje u neurologiji, šlog, smatra se jednim od vodećih uzroka invaliditeta i smrtnosti. To je naglo nastali gubitak moždanih funkcija, do kojeg dolazi usled prekida dotoka krvi u mozak. Najčešći faktori rizika za pojavu bolesti su hipertenzija, dijabetes, starosna dob, povišene vrednosti masnoća u krvi, srčana slabost, konzumiranje alkohola i cigareta. Preventivnim merama pokušavamo ukloniti faktore rizika i to lekovima i promenom stila života. Najčešći uzrok šloga je tromboza krvnog suda. Na sam moždani udar, zahvaćenost i kliničku sliku umnogome utiče brzina nastajanja tromboze krvnog suda i njihova veličina. Najčešći simptomi su konfuzno stanje, poremećaj govora, utrnulost jedne strane tela, smanjenje ili potpun gubitak motorne snage ekstremiteta, slabost lica… ‒ ističe dr Labović.

Lečenje je usmereno na razbijanje ili neurointerventnu proceduru (trombektomiju). Mogućnost da se ponovi moždani udar kod pacijenata iznosi do 85 odsto u prvih 90 dana od prvog udara, a kasnije pet odsto godišnje. Sekundarna prevencija podrazumeva lečenje hipertenzije i dijabetesa uz primenu antiagregacione ili antikoagulantne terapije u zavisnosti od uzroka nastanka moždanog udara.

‒ Takozvano subarhnoidalno krvarenje (SAH) kao urgentno stanje u neurologiji definisano je kao prisustvo krvi u subarhnoidalnom prostoru, a najčešći uzrok je pucanje aneurizme, proširenog krvnog suda. Češće nastaje kod starijih od 50 godina i osoba ženskog pola. Faktori rizika su hipertenzija, zloupotreba raznih droga, alkohola, pušenje, dok su nezavisni uzroci starosna dob, pol, veličina aneurizme, porodična opterećenost bolešću. Najizraženiji simptom je naglo nastala glavobolja, koju pacijent opisuje kao najjaču u životu, koja često bude praćena mučninom, povraćanjem, ukočenim vratom, poremećajem stanja svesti, epi napadima… Pacijenti se smeštaju u neurološku jedinicu intenzivne nege uz „obezbeđenje” disajnog puta i stabilnost kardiovaskularnog sistema. Prvi cilj je zbrinjavanje rupturirane aneurizme i prevencija ponovnog krvarenja – dodaje dr Labović.

Još jedan od najčešćih urgentnih stanja u neurologiji je pojava epileptičnih napada. Naš sagovornik kaže da to podrazumeva napade koji traju od pet do deset minuta, da se dva ili više napada javljaju i da između njih bolesnik ne dolazi svesti. Najčešći uzroci epileptičkog statusa su cerebrovaskularne bolesti, traume mozga, infekcije, tumori, razni metabolički poremećaji. Lečenje pacijenta sa epileptičnim napadima zahteva održavanje disajnog puta uz primenu kiseonika, procenu i održavanje kardiovaskularnog sistema, uz obavezno uspostavljanje venskog puta.

‒ Miastenična kriza (MG) kao urgentno stanje u neurologiji je prisutno kod 20 odsto pacijenta u toku prve godine od nastanka bolesti. To je životno ugrožavajuće stanje koje karakteriše progresivna bulbarna slabost, slabost respiratorne muskulature, kao i razvoj potpune respiratorne slabosti, što dovodi do intubacije i stavljanja pacijenta na respirator. Stopa smrtnosti u poslednje vreme je oko pet odsto. Reč je autoimunoj bolesti nervno mišićne spojnice kod koje dolazi do blokade prenosa impulsa sa nervnog vlakna na mišić i može nastati u svim životnim dobima, a najčešće je prisutna u trećoj i četvrtoj deceniji života, tri puta češće kod žena. Najčešći simptomi su pojava dvostrukih slika pred očima, poremećaj oštrine vida, slabost ekstremiteta, poremećaj govora i gutanja. Najčešći faktori koji dovode do krize su respiratorne infekcije, hirurški tretman, primena kortoikosteroida i trudnoća – dodaje dr Labović.

U hitne neurološke bolesnike spadaju i oni sa dijagnozom polirdaikuloneuritisa ili Gilen-Barovog sindroma. Reč je o neurološkom poremećaju u kom imunološki sistem napada sopstvena tkiva perifernog nervnog sistema. Poremećaj nastaje brzo, najpre zahvata motorne funkcije, a u 50 odsto slučajeva mu prethodi bakterijska ili virusna infekcija. Oko 15-30 odsto pacijenta zahteva mehaničku ventilaciju zbog respiratorne slabosti. Često je praćena autonomnom disfunkcijom u vidu tahikardije, oscilacijama krvnog pritiska i urinarnom slabošću. Klinički simptomi se ispoljavanju u periodu od nekoliko dana do četiri nedelje, kada je vrhunac bolesti, a postepeni oporavak može trajati mesecima. Naš sagovornik napominje da loš ishod bolesti zavisi od starosti pacijenta, oblika bolesti, kao i od zahvaćenosti i ispoljenosti mišićne slabosti. U fazi oporavka značajno mesto zauzima fizikalno-rehabilitacioni tretman.