Mračne strane očeva

San Sebastijan ‒ Još sama uvodna scena takmičarskog danskog filma „Kelek”, švedske rediteljke Izabele Etklif, sa norveškim glumcem Emilom Jonsenom u glavnoj ulozi, toliko je šokantna da ostaje u podsvesti gledaoca do samog kraja ove nesvakidašnje, ali istinite, autobiografske priče koju je u istoimeni roman uobličio pisac Kim Lajne.

Ovaj film, baš kao i sam roman jasno i do krika glasno progovara o seksualnom zlostavljanju sina od strane oca, o nesagledivim traumama i opresivno sumornim pogledima na činjenicu da se ovakve stvari događaju u ovom našem svetu mnogo češće nego što možda mislimo. Radnja filma smeštena je na Grenland (gde se istiniti događaj i desio) i tu upoznajemo Jana (Emil Jonsen) koji je zapravo u bekstvu od oca i koji je tu sa ženom i dvoje dece poželeo da nađe mir. Jan istovremeno žudi da postane deo otvorene, kolektivističke kulture ovog hladnog ostrva, da i sam postane „kelek” ili u prevodu „prljavi Grenlanđanin”, kako se ljudi sa ovog podneblja posprdno nazivaju u skandinavskim zemljama.

Eklifova režira ovaj film „muškim mišićima”, beskompromisno uranjajući u problematiku traume muškarca predugo zlostavljanog od strane rođenog oca, nudeći prikaz različitih načina na koje se psihološki pad od takvog događaja može manifestovati u čoveku koji spolja izgleda kao dobro prilagođen muž i otac i kao neko ko bi možda mogao sasvim da uroni u tradiciju i kulturu starosedelaca Grenlanda, koji je u filmu prikazan u svoj svojoj zastrašujućoj lepoti pejzaža. Film „Kelek” je poput emotivnog putovanja kroz srce glavnog junaka, kroz njegovu potragu i usamljenost koja ga okružuje, i njegovo dubinsko istraživanje najmračnijih delova duše...

Na sličnu temu – očeva kao seksualnih zlostavljača, podjednako snažno a na sasvim drugačiji način, progovara i belgijski film „Tišina” Žoakima Lafosa, koji je, takođe, nastao prema istinitom događaju. I Lafos udara gledaoce pesnicom u stomak detaljno istražujući mehanizme ućutkivanja vezanih za situacije seksualnog nasilja, posebno unutar porodice. I pogotovo kada je pater familijas moćna i snažna autoritativna figura. Lafos se fokusira na lik supruge moćnog advokata i majke njihove dece, koja već 25 godina bira reči i pazi na ono što govori. Astrid (Emanuel Devos) podržava svog supruga Fransoa (Danijel Otej) kroz delikatno i medijski veoma propraćeno suđenje za pedofiliju, na kojem je on u funkciji advokata maloletnih žrtava. Ako Astrid ćuti, to je zato što ima šta da krije, što Lafos kroz pravi ekvilibrijum događaja raspliće sve do trenutka dok ne postane jasno da je taj ugledni advokat zapravo pedofil i kućni zlostavljač i da je ta Astridina tišina ogroman teret na plećima u obliku osećaja stida i velike krivice. Tu gromoglasnu tišinu u filmu Žoakina Lafosa ne karakteriše odsustvo govora već njegovo prisustvo u formi teškog olovnog prekrivača s kojim se osigurava društveno poželjan porodični mir i imidž dobrih porodičnih ljudi...

Za razliku od ova dva filma zbog kojih se gledaocu zgadi kompletan muški rod, američki nezavisni film „Bivši muževi” Noe Prickera, stiže kao „lek”, jer nudi primer dobre i nežne strane muškaraca i priču koja je potpuno opozitna predhodnim. Glumci Grifin Dan, Džejms Norton i Majls Hejzer u ulogama su oca i dva sina u ovoj pristupačnoj komediji punoj muške melanholije. Na trenutak mi je palo na pamet da zapravo gledam neku vrstu „Mi tu” obrnute slike u ogledalu, da čujem muški glas i vidim muške emotivne agonije i da svedočim muškosti u krizi. Zanimljivo, nežno, duhovito: o braku i vezama, o napuštanju od strane žena, o bučnim momačkim večerima koje kriju mušku tugu i o porodici koja može da opstane uprkos rastancima...

U glavnom takmičarskom programu viđen je i novi film rumunskog autora Kristija Pujua – MMXX (2020), u kojem se on kroz četiri poglavlja osvrće na rumunsku 2020. kovid godinu i to čini uranjajući direktno u živote svojih likova, odbijajući zgodne putokaze i ostavljajući nas da se sami krećemo kroz lavirint često neuhvatljivih „pujovsko intelektualističkih” značenja...

U glavnom programu, ali van konkurencije, viđen je i odličan špansko-argentinski film „Ubili su pijanistu” legendarnih Španaca Fernanda Truebe i Havijera Mariskala. Reč je zapravo o animiranom trileru koji se kreće u ritmu džeza i bosa nove, prikazujući dane neposredno pre nego što je latinoamerički kontinent postao žrtva diktatorskih, totalitarnih režima. Trueba i Mariskal nude „crtanu” priču o muzičkom novinaru iz Njujorka koji pokreće gotovo mahnitu istragu misterioznog nestanka slavnog brazilskog pijaniste Tenorija juniora (istiniti događaj). Nestanak izuzetnog bosa nova muzičara, zvanično je ostala neosvetljena, ali se zna da je nestao u Argentini tokom prvih godina vladavine vojne diktature u ovoj zemlji...