Sedam decenija istraživanja Risovačke pećine

Aranđelovac – Ispred aranđelovačke pećine Risovača promovisana je publikacija „Zaštićeno geonasleđe Srbije” u izdanju Zavoda za zaštitu prirode Srbije. Ovim događajem obeležena su i dva jubileja Spomenika prirode  „Risovača” – 70 godina od početka arheoloških istraživanja (1953) i 40 godina od proglašenja pećine Risovača za kulturno dobro od izuzetnog značaja, prve kategorije (1993).

Ova monografija, predstavljena u Nedelji pećina, jeste druga knjiga u ediciji „Zaštićena prirodna dobra Srbije” koje Zavod za zaštitu prirode Srbije izdaje ove godine povodom 75 godina rada. U njoj je prikazano 75 najreprezentativnijih oblika geonasleđa naše zemlje. O knjizi su govorili dr Marina Ilić, urednik, jedan od brojnih autora i Milorad Kličković, koji se u ime izdavača osvrnuo na biodiverzitet, geonasleđe i raznovrsnost živog i neživog sveta Risovače i podsetio na čuvenog zavičajnog speleologa Radenka Lazarevića (28. avgust 1924, Stojnik kod Aranđelovca – 28. maj 2022, Beograd).

– Srbija obiluje izuzetnim geonasleđem. Ideja je bila da se izabere što više različitih kategorija –  i geoloških i geomorfoloških i hidroloških i pedoloških. U pripremi je su još dve knjige „Zaštićene biljne vrste Srbije” i „Zaštićene životinjske vrste Srbije”, a Risovača će biti u nekom narednom izdanju – rekla je Ilićeva, objašnjavajući da najpoznatija aranđelovačka podzemna lepotica predstavlja lep primer turističkog objekta kojim se upravlja na odgovarajući način, a njen položaj u urbanoj zoni doprinosi velikom broju posetilaca.

Narodni muzej u Aranđelovcu je jedan od osnivača Nacionalne asocijacije upravljača turističkih speleoloških objekata Srbije (NAUTSOS) koja se bavi speleološkim turizmom i očuvanjem geonasleđa. Ova asocijacija je i ustanovila Nedelju pećina po datumima rođenja Jovana Cvijića (11. oktobar 1865) i Jovana Žujovića (18. oktobar 1856), dva velikana koji su ostavili pečat u očuvanju geonasleđa, podsetio je Darko Pavlović, direktor aranđelovačkog Narodnog muzeja.

– Radimo da zaštitimo prostor ispod pećine za generacije koje dolaze s obzirom na to da je reč o 13 hektara zaštićenog područja i parka prirode u samom centru grada što je raritet. Grad se širi oko ovog područja na kojem je utvrđeno 180 biljaka, 200 vrsta insekata, 20 vrsta sisara, veliki broj zaštićenih vodozemaca i gmizavaca. Risovača privlači najviše pažnje u ovom delu Šumadije, posećenost je sve veća, a ove godine očekujemo da broj posetilaca pređe 40.000. Završen je i projekat za Vizitorski centar koji će se nalaziti na ulasku u zaštićeno područje. Imaće 600 kvadrata i u njemu će biti prezentovani svi važni arheološki ostaci koji su pronađeni u pećini, više od 6.000 ostataka životinja iz ledenog doba. Postavka će biti jedinstvena u ovom delu Balkana. Dobili smo na korišćenje i Mesnu kancelariju Vrbica, to jest nekadašnju zgradu vrbičke osnovne škole koja će biti rekonstruisana u cilju edukacije, ali i stvaranja boljih uslova za zaposlene Muzeja – izjavio je Pavlović.

Pećina Risovača je značajan paleontološki, arheološki i speleološki lokalitet. Njen nastanak je počeo u periodu krede koji je trajao od pre 144 do pre 65 miliona godina.