Najavljeno otvaranje vizitorskog centra grada Justinijana I u martu

Upis arheološkog nalazišta Caričinog grada na jugu Srbije na UNESKOVU listu svetske kulturne baštine cilj je državnog projekta „Caričin grad – izgubljeni grad u podnožju Radan planine”. Kao deo ove zamisli, objavljena je i u Klubu RTS predstavljena monografija Veroljuba Trajkovića „Caričin grad Justiniana Prima”.

Trajković, priznati istraživač i publicista, objasnio je da se u monografiji govori o istraživanju  nalazišta nadomak Leskovca i Lebana u periodu od 1912. do 2022. godine. Opisuju se radovi na konzervaciji arhitektonskih spomenika, kao i višedecenijsko  zajedničko istraživanje srpskih i francuskih arheologa, istoričara, arhitekata i naučnih i kulturnih institucija koje se bave predstavljanjem spomeničkog nasleđa. Pet decenija projekat je imao punu podršku Francuskog instituta i Francuske ambasade u Srbiji, kao i Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije.

„Donedavno, arheološko nalazište Justiniania Prima – Caričin grad okupiralo je pažnju uglavnom stručne javnosti. Poslednjih godina, posle posete predsednika Srbije 2019. godine, naročito posle nedavnog  formiranja stručnog tima za izradu nominacionog dosijea za upis nalazišta na UNESKOVU listu svetske baštine, šira javnost se polako upoznaje sa nekadašnjim sedištem provincije Ilirik. Sa gradom čiji je osnivač vizantijski car Justinijan I, bolje će ih upoznati monografija u srpsko-engleskom izdanju. Najobimnije, od 11 poglavlja na 388 stranica, jeste deveto poglavlje Caričin grad u kom je dat detaljan prikaz svih otkrivenih arhitektonskih spomenika – od Akropolja, preko Gornjeg i Donjeg grada, do podgrađa i prostora van bedema. Uz detaljan opis spomenika, priloženi su planovi objekata i fotografije”, rekao je autor o monografiji.

Nakon izlaganja uručio je drvenu skulpturu cara Justinijana ministru za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Nikoli Selakoviću kao jednom od inicijatora ideje o popularizaciji Caričinog grada.

Recenzent knjige, dopisni član SANU dr Vujadin Ivanišević, decenijama rukovodilac istraživanja ovog arheološkog nalazišta kaže da je Caričin grad jedan od najvažnijih ranovizantijskih lokaliteta na prostoru srednjeg Balkana. Prostire se na sedam, a sa predgrađima na 20 hektara.

„Grad je podigao Justinijan Prvi (527 – 565) sa željom da ovekoveči mesto svog rođenja, ali i sa potrebom da se unutrašnjost balkanskih provincija osnaži podizanjem novog duhovnog i upravnog sedišta. Nova metropola bila je predodređena za sedišta arhiepiskopije i prefekture Ilirik. Stavljanje na listu UNESKA značilo bi zamajac u istraživanjima još 70 odsto neotkrivene površine, ovog danas delimično vidljivog Justinijanovog sedišta”.

Kako dodaje, radovi su bili usmereni na veliki broj crkvenih zdanja, otkrivene su 22 bazilike na tom tlu, kao i tvrđave, ulice i naselja. Otkrića su pomogla rasvetljavanju dometa ranovizantijske civilizacije i njenog značaja u središtu carstva.

Goran Jović, predsednik Privredne komore Jablaničkog i Pčinjskog okruga najavio je otvaranje vizitorskog centra vizantijskog grada u martu, u kom će posetioce audio-video vodič upoznavati sa njegovom istorijom. On je naglasio značaj popularizacije i nominacije nalazišta za UNESKOVU listu, kao podsticaj za turizam na jugu Srbije, samim tim i za privredu i život ovog područja.