Između snova i (košmarne) stvarnosti

  Ana Tasić

Tekst „Mama” savremene britanske autorke Morgan Lojd Malkolm je psihološka i porodična drama čija je protagonistkinja mlada majka, psihofizički iznurena zbog brige o bebi, što je okidač za pokretanje dramatičnog toka paralelnih, imaginarnih događaja, na polju trilera i sudske drame. Tekst je vredan zbog prepoznatljivih, punih likova, verodostojnog prikaza radosti i patnji majčinstva, odnosa između roditelja i dece, muškaraca i žena, kao i zbog uzbudljivih projekcija istovremene krhkosti i snage ženskog bića.

Reditelj Nebojša Bradić radnju postavlja stilizovano realistički, na svedeno dizajniranu scenu, brižljivo radeći na likovima i njihovim odnosima, koji predstavljaju intrigantan odraz psihološke istinitosti bola ranog majčinstva, kao i šireg porodičnog konteksta. Tamara Dragičević je izuzetno izražajna u ulozi novopečene majke Nine, istinita je u oblikovanju lika zdrobljenog identiteta, iznurujućih, protivrečnih osećanja, na klackalici između obožavanja i preziranja bebe. U trenucima dobija razmere duboke tragičnosti, kada postaje nalik sluđenoj čedomorki Medeji. Na drugoj, trilerskoj liniji radnje, u prostoru Ninine imaginacije, Dragičevićeva gradi fragment lika čvrste advokatice koja brani Ninu. Jelena Stupljanin igra njenu trezvenu prijateljicu Džeki, racionalnu podršku u Nininom rastrojstvu, a kada radnja otplovi u psihodelične vode, ova glumica uverljivo gradi lik krute, pragmatične advokatice koja napada Ninu zbog zanemarivanja deteta. Jasmina Avramović takođe odgovarajuće stvara lik Perl, majke Nininog supruga, ženu starog kova, ponosnu na ograničenu žensku ulogu domaćice. U imaginarnom toku radnje, ona predstavlja Nininu majku, delikatno otkrivajući prikrivene strane Nininog karaktera.

Motivi preplitanja sna i jave, imaginacije i stvarnosti, još dublje su prisutni u predstavi „Sanjao sam da sam se probudio”, nastaloj prema tekstu Željka Hubača, koji je žanrovski, stilski i tematski sasvim drugačiji. Radnja je postavljena kao pozorište u pozorištu, proba podeljena na četiri čina, ili četiri sna, u kojima glumci igraju različite komadiće scenskih radnji, od situacije ubistva premijera, preko politički korektne gej melodrame do kafanske igre o kurvama i invalidima. Scenske probe razbijaju uplivi stvarnosti, komentari likova glumaca, pisaca, reditelja, upravnika, o pozorišnim problemima, repertoarskim, produkcijskim, estetskim, kada glumci izlaze iz likova, izražavajući nagomilana nezadovoljstva zbog okolnosti rada, često obavijeni maglom alkoholnih i drugih opijata. Tekst je povremeno delotvoran u parodičnom razračunavanju sa pozorišnim i društvenim frustracijama, ali u osnovi nije vredno polazište, zato što uglavnom ne nudi suptilniji humor, opipljivije likove i autentičniju radnju, već ostaje na nivou skica likova, površne radnje i opštih zapažanja, bez promišljenije nadgradnje.

Reditelj Dino Mustafić tekst postavlja dosledno stilizovano, na vizuelno razmaštanu, višeznačnu, multimedijalnu pozornicu, čiji dekor sa promenama scena rotira, naznačavajući promene prostora (scenograf Jasmina Holbus, kostimografkinja Marina Medenica). Glumci Jovan Jovanović, Dušan Matejić, Anastasia Mandić, Suzana Lukić, Nina Nešković, Nikola Vujović i Slobodan Beštić takođe dosledno, predano i vešto pristupaju stilizovanom oživljavanju brojnih likova i njihovih uloga, trudeći se da udahnu život koji im u osnovi (tekstu) nedostaje.

Fragmenti snova, odnosno farsičnih scena, koje grade grubi tipovi sa kajlama i pištoljima, jeftine žene koje vape da ih zgnječe snažne muškarčine, pijanci koji psuju po kafanama, treba da imaju kritički smisao, u pogledu razobličavanja nemoći pozorišta, ali se on zapravo ne postiže jer nema odgovarajuću, značenjski puniju protivtežu.

U predstavu su uvedene atraktivne solo tačke operske pevačice Katarine Jovanović, čija pesma, uz pratnju klavira, otvara ovu pozorišnu igrariju, nagoveštavajući burleskan ton, zbog upadljivog kontrasta operskog pevanja (kompozitor Irena Popović). Zavodljivo je i njeno kasnije hipnotičko izvođenje pesme „Take Me To Church”, koje prati rasprskavanje konfeta. Fine scenske začine daje i kolektivno pevanje pesme „Hallelujah”, u nežnom izvođenju ansambla, koje povezuje razbacane replike o odnosu snova i stvarnosti, kao i završna, takođe po sebi šarmantna pesma hora „Smilje“, upotpunjujući burlesknost izvođenja. Ovi dopadljivi dodaci mogu se shvatiti kao pokušaji popunjavanja praznina u dramskim značenjima, odnosno prikrivanja nedostatka istinskih vrednosti predstave formalnim atrakcijama, što se delimično postiže.