Narodne odore na prelazu dva veka

Aranđelovac – Proslava Sretenja i 220. godišnjica od podizanja Prvog srpskog ustanka, istovremeno je i Dan Osnovne škole „Prvi srpski ustanak” u Orašcu. Tim povodom Danijela Novaković, etnolog-antropolog u saradnji sa rukovodstvom škole i Milanom Maksimovićem, koreografom Kulturno-umetničkog društva „Elektroporcelan” organizovala je izložbu na temu: „Mapa narodnog i građanskog odevanja 19 i 20 veka u Srbiji”. Prema rečima autorke, izložba je inspirisana bogatstvom odevnog korpusa srpskog naroda koji se razvijao u 19. veku kroz inicijativu oslobađanja i formiranja nacionalnog identiteta.

– Pod uticajem Turaka naš narod je bio prinuđen da nosi neke njihove odevne komade, a već od Prve srpske revolucije i nacionalnog oslobađanja, dolazi i do potrebe da se svoj identitet pokaže i kroz odevanje. U toku revije sam predstavljala tipove nošnji i neke zanimljivosti vezane za same detalje, poreklo ili značenja. Prateći materijal bila je prezentacija fotografija iz navedenih perioda 20. veka i odgovarajuća muzika iz krajeva odakle je – istakla je Danijela Novaković, autorka izložbe.

Prikazana su i tri građanska ženska kostima, jedno muško gospodsko gerok odelo sa bundom, kao deo nacionalnog odevanja 20. veka, 14 narodnih nošnji iz Beograda, Pčinje, sa Kosova, iz Niša, Gornje i Donje Jasenice, kao i četiri evropske haljine, frak iz tridesetih godina i odela iz četrdesetih godina dvadesetog veka. Svi odevni komadi su originalni, sakupljani su u prethodnih petnaestak godina i deo su zbirke „Marija Magdalena Studija”, koji je u fazi izrade dokumentacije za prijavljivanje Ministarstvu kulture i zaštitu za kulturno dobro.

Veoma je značajno i učešće Milana Maksimovića, koreografa KUD-a „Elektroporcelan”, koji je na pravilan način „obukao” učenicima sve kostime. Ovo je bila lepa prilika da se u prostorijama škole prikažu i ćilimi iz Gnjilana (Kosovo), „Pčinjska zora” (Pčinja) i klečani ćilim iz Orašca.

Deca su uspešno uspela da dočaraju to vreme kada su se nosila takva odela. U svemu im je pomogao Pavle Dobričić, sakupljač narodnih nošnji, Žaklina Milanović fotografijama iz porodičnog albuma, Ivan Radović, frizer koji je dočarao evropsku modu na prelasku dva veka, Milijana Petrović, direktor orašačke škole, i Tamara Karović, nastavnik srpskog jezika. Izložbi je prisustvovala i princeza Ljubica Karađorđević