„Pobuna radoznalih" duža od pola veka

Valjevo – Društvo mladih istraživača „Vladimir Mandić Manda” iz Valjeva obeležilo je 55 godina postojanja. Svečana akademija posvećena godišnjici organizacije koja je krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina bila jezgro iz kojeg su potekli „Mladi istraživači Srbije” održana je juče u Valjevu u prisustvu brojnih članova i gostiju.

Istraživački plamen nastao je u tami Petničke pećine, tinjao je u Prirodnjačkom društvu Valjevske gimnazije, da bi se razbuktao u Perućici, jedinoj evropskoj prašumi, naveo je Dušan Mihajlović, nekadašnji potpredsednik Vlade Srbije i ministar unutrašnjih poslova, jedan od osnivača i prvi predsednik Društva istraživača „Vladimir Mandić Manda”. Mihajlović je podsetio na prvu ekspediciju Kluba brđana „Iskra”, svojevrsne preteče mladih istraživača, 1967. godine, evocirao je uspomene na prve kontakte sa Miladinom Kovačevićem, autorom kultne putopisne TV emisije „Karavan”, na savete koje su dobijali od najvećeg jugoslovenskog istraživača Tibora Sekelja, koji je značajno uticao na stvaranje istraživačke organizacije. Tome su doprinela i istraživanja jugoslovenske vojske pokrenuta na inicijativu general-pukovnika Gojka Nikoliša, koja su se odnosila na ishranu i mogućnost preživljavanja u prirodi. Nakon toga, mladi istraživači su formirali grupu „Ishrana u prirodi”, naveo je Mihajlović.

Prva ozbiljnija arheološka istraživanja valjevskog kraja započeo Novak Milošević, kustos Narodnog muzeja u Valjevu, sa nekolicinom entuzijasta i arheološkom grupom mladih istraživača koju je predvodio tada gimnazijalac, danas poznati arheolog Željko Jež, uz podršku akademika Branka Gavele, Bogdana Bruknera, Mirka Maleza, kasnije profesora Dragoslava Srejovića i Đorđa Jankovića...

Tako su stvoreni uslovi da se stotinak mladih okupi 16. februara 1969. na osnivačkoj skupštini Kluba mladih istraživača, a za amblem je odabran kameni cvet. U ovoj „pobuni radoznalih” učesnici su bili iz svih socijalnih slojeva, i iz grada i iz sela – istakao je Dušan Mihajlović.

On je podsetio i na tragediju na Istraživačkoj akciji „Durmitor 69”, kada je u julu 1969. poginuo Vladimir Mandić Manda, speleolog, jedan od osnivača društva koje danas nosi njegovo ime.

U čast jubileja, jedna od valjevskih ulica dobila je ime Ulica mladih istraživača, a za kraj jula je najavljena akcija „Durmitor 2024” u znak sećanja na prvu akciju pre 55 godina, u kojoj je poginuo Vladimir Mandić Manda.