Oštećen postament biste Dimitrija Tucovića

„Pažnja – opasnost, zatvoreno gradilište, građevinska inspekcija”, ispisano je na narandžastoj traci kojom je obmotan postament biste Dimitrija Tucovića na platou na Slaviji. I golim okom vidi se da je jedna bela kamena ploča postolja odvojena od pravougaonog „držača” skulpture jednog od osnivača Srpske socijaldemokratske partije. Postament je na tu novu lokaciju postavljen 2018. godine, mesec dana posle završetka obnove javnog prostora između Narodne banke, Nemanjine, Kralja Milana i kružnog toka, i ovo je, koliko je poznato, njegovo prvo oštećenje.

Ono je uočeno pre tri dana, precizirao je u pisanim odgovorima „Politici” Gradski zavod za zaštitu spomenika kulture naglašavajući da spomenik nije u njihovoj nadležnosti, već u ingerenciji opštine Savski venac. Ali zbog značaja ličnosti kojoj je spomenik podignut, kao i značaja samog spomenika, Zavod, kako ističe, nije mogao da se ogluši na prijavu Sekretarijata za inspekciju, nadzor i komunikaciju o oštećenju postamenta spomenika Dimitriju Tucoviću.

– Bronzana bista se nalazi u relativno dobrom stanju, osim površinskih nečistoća nastalih slaganjem prašine i uzrokovanih padavinama, nisu uočene druge naslage ili fizička oštećenja. Na kamenim pločama postamenta su takođe primećene površinske nečistoće. Glavni problem predstavlja frontalna kamena ploča koja se maltene u potpunosti odvojila od betonskog jezgra. Zaključuje se da je do odvajanja ploče od betonskog jezgra došlo zbog njenog gabarita i težine. Bočna oblaganja postamenta rešena su iz četiri kamene ploče, dok se za zadnje strane nalaze dve. Ove ploče trenutno izgledaju stabilno – naveo je Zavod i dodao da je predložio mere tehničke zaštite na postamentu.

Zbog obnove trga i izgradnje fontane u njegovom središtu, spomen-bista 2016. godine izmeštena je iz centra kružnog toka na Slaviji u kojem je bila od 1949. godine kada su posmrtni ostaci Tucovića preneti sa lazarevačkog vojničkog groblja na Trg Slavija. Poslednja obnova tog saobraćajnog čvorišta i platoa koja je posle višemesečnih peripetija okončana pre šest godina dislocirala je po šesti put zemne ostatke vođe i teoretičara socijalističkog pokreta u Srbiji koji je poginuo 1914. godine u Prvom svetskom ratu. Oni su decembra 2017. uz državne i vojne počasti pohranjeni u Aleji velikana na Novom groblju. Na grobnici je iste godine postavljena umanjena kopija spomenika sa Slavije, koji je izradio vajar Stevan Bodnarov. Staro poprsje koje je decenijama bilo u kružnom toku očišćeno je i na novi postament vraćeno 2018. godine okrenuto tako da gleda na fontanu koja je ispunila unutrašnjost kružnog toka.

Do nove pozicije za spomen-bistu došlo se konkursom za izradu urbanističko-arhitektonskog rešenja neposredne zone Trga Slavija iz 2012. godine, a jedan od zadataka učesnika tog arhitektonskog takmičenja bio je da odrede lokaciju za spomenik. Rekonstrukcija platoa počela je tek 2017. i to tako što se odustalo od izgradnje podzemnih prolaza ispod trga. Taj posao poveren je konzorcijumu „MBA Ratko Mitrović niskogradnja” i „Kolas rejlu” i bio je u paketu sa obnovom Ruzveltove ulice i Bulevara oslobođenja. Bilo je logično da plato bude najbrže završen, ali ispostavilo se drugačije. Prvobitni radovi bili su loše izvedeni. Usledilo je pomeranje rokova, prepucavanje i međusobno optuživanje grada, projektanta i izvođača. Obnova je uz brojne muke okončana, a ono što ni danas nije u funkciji jeste poslovni prostor ispod platoa.