Žene koje su oslobađale Beograd

Prva žena koja je u Beograd ušla na ruskom tenku prilikom oslobođenja Beograda oktobra 1944. godine bila je Kristina Jovanović Kica. U vreme kada je sa crvenoarmejcima sa padina Avale stigla do centra grada imala je samo 19 godina, ali i dve godine partizanskog „staža” u 21. srpskoj diviziji. Bila je nosilac Partizanske spomenice 1941. i za svoju požrtvovanost odlikovana je više puta. Nje i žena koje su svoj život dale za oslobođenje prestonice prisetio se na Dan žena Bora Ercegovac, predsednik SUBNOR-a Beograda.

– U borbama za slobodu našeg grada život je dalo 2.994 boraca NOVJ-a (Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije) i 960 crvenoarmejaca. Od tog broja 150 su bile žene. Među heroinama koje su stradale u borbama bila je i Dragica Jovanović (24), bolničarka u Prvoj proleterskoj brigadi iz okoline Valjeva.

Dragica je svoj život položila u toku žestokih borbi na Terazijama 19. oktobra 1944. godine i to pri pokušaju izvlačenja ranjenog druga. Žene su u Narodnooslobodilačkom ratu činile jak stub odbrane naše zemlje. Koliko su bile važne za oslobođenje zemlje govori podatak da je u NOB-u od juna 1941. do maja 1945. godine u redovima Narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije borilo se oko 100.000 žena, od kojih je 25.000 poginulo, a 40.000 ranjeno. Od tog broja više od 3.000 njih postali su teški invalidi. Njih 3.344 dobilo je Partizansku spomenicu 1941. Više od 2.000 žena postale su oficiri Jugoslovenske armije. Od oko 1.700.000 Jugoslovena, koliko je stradalo u ratu, oko 620.000 su žene, a samo u logorima ih je ubijeno više od 282.000  – ističe Ercegovac.

Naše dame su se u toku rata borile i za svoja prva pa su se organizovale 6. decembra 1942. godine u Bosanskom Petrovcu i formirale Antifašistički front žena. U njegovom organizovanju učestvovalo je 166 žena. Snagu i samostalnost izgrađenu u ratu žene su ojačale i nakon rata. Uspele su da se izbore za pravo glasa, pravo da se obrazuju, a mnoge od njih bile su na rukovodećim položajima.

Tekovine te borbe neguje SUBNOR. Ova organizacija u Beogradu ove godine obeležava 80 godina postojanja. Pripreme za ovaj jubilej koji će se zvanično obeležiti 20. oktobra, na dan oslobođenja prestonice u Drugom svetskom ratu, već su počele.

– Za sada urađen je detaljan plan, usvojeni su slogan „Beograd je slobodan” i logo „Beograd je grad heroj” i u njemu se nalazi Orden narodnog heroja, detaljno su razrađeni zadaci i nosioci zadataka. Planom su predviđena polaganja venaca na brojna spomen-obeležja iz NOR-a u Beogradu, okrugli sto na temu oslobođenja Beograda, promocija knjige sa tematikom iz NOR-a, sportska takmičenja, izložba slika „Žene u NOR-u”… Centralni događaji obeležiće će se 20. oktobra kada će biti održana akademija i položiće se venci na Groblju oslobodiocima Beograda i ruskom vojniku, na grobove maršala Josipa Broza Tita i generala, narodnog heroja Peka Dapčevića – objašnjava Ercegovac.

SUBNOR Beograda je nevladina, nestranačka, patriotska i humanitarna organizacija koja broji više 15.000 članova i najveća je gradska antifašistička organizacija u Srbiji i na Balkanu.