Melemi od ljubavi

Crnohumorna komedija samo je okvir za delikatni razvoj neočekivane ljubavne romanse u hrvatsko-srpskom filmu „Nije kraj” Vinka Brešana, s kojim se ovaj hrvatski autor uspešno vraća svojoj omiljenoj žanrovskoj preferenciji.

Posle ode publike i kritike izvrsno primljenih komičnih filmova „Kako je počeo rat na mom otoku” i „Maršal”, kao i uzbudljive ratne drame „Svjedoci”, rediteljski elokventni Brešan upustio se u ekranizaciju dva dramska teksta plodnog hrvatskog pisca Mate Matišića, stvorivši jedinstvenu, upečatljivu priču (Matišić, Brešan i Franjo Mugoš potpisuju je kao scenaristi). U njenom fokusu je neobična ljubavna drama između veterana domovinskog rataMartina (vispreno doziran Ivan Herceg) i srpske pornoglumice Dese (izvrsna Nada Šargin) čija se tragična sudbina raspliće tokom filma u kojem i sam naslov nagoveštava da zaista nije kraj – ni hrvatsko-srpskih rana, ni saradnje, ni ljubavi, ali ni mogućnosti da se zajedničkim koprodukcijskim poduhvatima (zagrebački „Inter film” i beogradski „Vans”) rađaju i zajednička filmska dela. A ovo je jedan od svetlih primera smislenog i uspešnog zajedničkog filmskog delanja.

Priča o ratu i miru, i posledicama sukoba na ovim našim prostorima, u novom Brešanovom filmu ispričana je iz vizure Đure, romskog muzikanta (vrsni komičar Predrag Vušović Pređo), koji je zbog svoje rekordne obdarenosti u za muškarce najvažnijem predelu tela i sam porno zvezda, što je činjenica iz života koju krije od žene. Iz njegovog ugla, dakle obešenjačkog, pomalo naivnog, u svakom slučaju neutralnog, i kroz oblande od humora, gledalac prati Martina opsednutog Desom, postepeno saznaje zašto je on traži po Beogradu i otkupljuje od „kasting direktora” a zapravo makroa (pikantna uloga Voje Brajovića).

Iz takvog ugla lakše je progutati i onu gorku pilulu koju Brešan nudi. A to je činjenica da se Martin u Desu zaljubio tokom rata, gledajući je danonoćno kroz nišan snajpera, vrebajući trenutak da ubije njenog muža, „četničkog vojvodu” u malom hrvatskom gradu.

Vešto mešajući scene erotike i seksa, ratnog i poratnog nasilja, čistog humora ali i satire, Brešan nudi uzbudljiv i u svakom pogledu pošten film, na ivici političkog trilera i ljubavne komedije. Kao samosvestan autor, on istrajno progovara o hrvatsko-srpskom ratu i miru, uz onaj fini samoironičan otklon koji gledalac sa lakoćom, ali i velikim poštovanjem, prihvata. On nudi izlaz, optimizam, veru da se ljubav može roditi čak i iz ratnog zgarišta.

Film „Nije kraj” bio bi gotovo savršen da nije povremenih iskoraka iz ritma (negde pri sredini dolazi do vidnog usporavanja), ali to je mana koja više služi kritičaru kao dokaz da je sa pažnjom gledao film, nego što se može svrstati u domen ozbiljnijih primedbi. Vrline su te koje ga krase. Među njima i antologijski performans Nade Šargin u nemoj sceni užasne tragedije i bola, kamera Franja Mugoša, scenografija koju potpisuje Mario Ivezić...

Film je već na redovnom repertoaru i bila bi šteta propustiti ga.