Knjiga Jelene Novaković na francuskom jeziku

U Francuskoj je nedavno izašla iz štampe knjiga profesorke Jelene Novaković „Le Surréalisme de Belgrade: perspectives comparatistes” (Beogradski nadrealizam: komparatističke perspektive), koju je objavila ugledna izdavačka kuća Non Lieu.

Jelena Novaković nastoji da francuskim čitaocima prikaže beogradski nadrealizam u njegovom razvoju koji se odvija uporedo sa razvojem pariskog nadrealizmam, kao i njegova glavna obeležja,  posmatrana u širem kontekstu avangardnih strujanja. Ona ispituje u kakvoj se duhovnoj klimi on razvijao, u kojoj je meri na njega uticao pariski nadrealizam, u čemu je bio njegov originalni doprinos nadrealističkom pokretu i u kakvim okolnostima je bio zatamnjen komunističkom ideologijom tridesetih godina 20. veka da bi se pedesetih godina ponovo pojavio, na drugačiji način i u drugačijem obliku.

Najveći deo istraživanja posvećen je poetici i „filozofiji” nadrealizma kao izrazima osnovne težnje ka rehabilitaciji iracionalnog koja treba da doprinese ukidanju svih antinomija racionalnog uma i vaspostavljanju čovekovog jedinstva, a uvek je posmatrana iz komparatističke perspektive. Tematika, pojmovi i književni i umetnički postupci koje primenjuju srpski i francuski nadrealisti predstavljaju osnovu tipološkog jedinstva nadrealizma u kojem se susreće i povezuje ono što je naizgled nespojivo:  istraživanje nesvesnog i eksperimentisanje sa rečima, koje se poziva na Frojdovu psihoanalizu i društvena, „revolucionarna” akcija obeležena marksističkom ideologijom.

Objavljena četiri godine posle francuskog izdanja eseja Marka Ristića „Iz noći u noć”, čiji je dotle nepoznat francuski prevod pod naslovom „De nuit en nuit” Jelena Novaković  pronašla u Arhivu Srpske akademije nauka i umetnosti i pripremila za štampu, knjiga „Le Surréalisme de Belgrade: perspectives comparatistes” pojavljuje se kao još jedan izraz tradicionalne srpsko-francuske kulturne saradnje koja ovih dana nalazi svoju potvrdu i u aktivnostima u okviru meseca frankofonije, čiji je organizator Francuski institut u Beogradu.