Iz prošlosti Novog Beograda

Opština Novi Beograd osnovana je 1953. godine, kada joj je pripojena seoska opština Bežanija. U Novom Beogradu tada je živelo oko 10.000 stanovnika – u Bežanija, Starom sajmištu i naselju uz Ulicu Tošin bunar. Na teritoriji nove opštine bilo je više zaposlenih nego stanovnika, pa je s pravom nazivana „radionicom”. Useljavanjem Studentskog grada, pedesetak paviljona uz staru Zemunsku prugu i novih stanova u blokovima izgrađenim do 1980. godine, broj stanovnika se umnogostručio, pa je opštini pripisan epitet „spavaonica”.

Tek kad je useljen soliter kod Fontane (s barom na vrhu solitera) i Robnom kućom „Beograd”, kad je izgrađen tržni centar s poštom i bioskopom, kao i nekoliko solitera u okruženju, počela je da se oseća živost grada. A kad su IMT, Brodogradilište „Tito” i FOB zaokružili svoje investicije i kada su se preselili „Energoprojekt” i „Geneks”, uz JAT, GP „Napred” i „Jugofund”, Novi Beograd je postao privredno najjača opština u Jugoslaviji, respektabilna i poželjna destinacija za mnoge investitore. Već sedamdesetih godina prošlog veka, kad su izgrađeni most „Gazela”, auto-put i pruga od Bežanijske kose do mostova na Savi, završetkom izgradnje današnje Palate „Srbija”, zgrada društveno-političkih organizacija i hotela „Jugoslavija”, na prostoru između Save i Dunava, punim sjajem je zablistala buduća metropola.

Period od 1960. do osamdesetih godina prošlog veka bio je vreme burne stambene izgradnje. Među stanarima Novog Beograda bili su i ugledni naučnici, bankari, društveni radnici i službenici savezne i republičke administracije. Ubrzano naseljavanje pratila je i izgradnja objekata društvenog standarda – podizani su škole, obdaništa, pijace, trgovine, hoteli... Kako je rastao i oblikovao se grad, unapređivana je organizacija Skupštine opštine. Iz izgrađene mreže mesnih zajednica i obrazovnih ustanova izdvajali su se kadrovi osposobljeni za upravljanje opštinom. Skupštinska veća postala su mesto stručnih i za opštinu korisnih rasprava.

Opština Novi Beograd u svom formiranju i osamostaljivanju suočavala se s nizom teško savladivih problema. Prvih godina radila je u dve barake nadomak Studentskog grada i ličila je na manju mesnu zajednicu. Opštinom su rukovodili ljudi tek izašli iz rata. Većina njih, ali i većina zaposlenih u opštinskim službama, nisu stanovali na teritoriji opštine u kojoj su radili. I pored tih muka, opština se uspešno osamostaljivala. Ne treba zaboraviti da su tada opštine imale nemala ovlašćenja u oblastima privrede (planiranje razvoja), komunalnog uređenja (prostorno uređenje i izdavanje dozvola za izgradnju) i organizacije društvenog života.

Moguće je naći bezbroj primera koji ilustruju borbu za osamostaljenje opštine Novi Beograd. Izdvaja se jedan koji karakteriše odnose opština i grada: Svakog ponedeljka od osam do devet časova održavani su sastanci tzv. Koordinacionog tela, koje su činili predsednici opštine, OK Saveza komunista, Saveza sindikata, SSRN, Saveza omladine, opštinski javni tužilac i komandir milicijske stanice. Sednice ovog radnog tela bile su zatvorenog tipa. Prisutni tokom trajanja sednice nisu primali telefonske pozive, niti poruke koje bi prekidale rad. Međutim, na jednu od sednica iznenada je ušla sekretarica i obavestila predsednika Novicu (Blagojević) da ima hitan poziv iz Kabineta predsednika grada. Disciplinovan, kakav je bio, rekao je da će se javiti kad se završi „koordinacija”. Čim je sastanak završen, primio je vezu i zamolio za tišinu. Javljao se Rakić, šef kabineta Branka Pešića. Uzbuđen, kaže: „Novice, izvini, ali predsednik Pešić (Branko) je zaboravio da te ranije obavesti – on danas u 13 časova dolazi u posetu u ’Energoprojekt’ i moli te da ga sačekaš.”

Već crven u licu, Novica poče da viče: „Rakiću, zašto ne govoriš istinu? Drug Branko nije zaboravio – nego si ti propustio da me obavestiš. Potvrdi predsedniku Pešiću da ću ga, iz poštovanja prema njemu, sačekati. Ali da znaš, Rakiću, sledeći put kad ti zaboraviš da me obavestiš o dolasku predsednika Pešića na našu opštinu, prenesi mu, na mostu preko Save zaustaviće ga naša, opštinska milicija. Nije Novi Beograd Alajbegova slama.” Zalupio je slušalicu i obrisao znoj sa čela.

Sledećeg ponedeljka predsednik Novica je izvestio da je predsedniku Pešiću, pred ljudima iz „Energoprojekta”, to isto ponovio.

Stevan Stojanović