Umetnik koji je spojio dva grada

Aranđelovac – U Savremenoj gradskoj galeriji Dvorane „Park”  predstavljena je monografija „Ilija Šobajić – između istorijskog i mitskog” Luke Đukanovića i tada je ujedno otvorena izložba „Iz bilježnice likovnog hroničara – crteži Ilije Šobajića” koja sadrži 25 radova sa glavnim tematskim celinama iz svih faza stvaralaštva ovog umetnika i koja je pred Aranđelovčanima već mesec dana, a traje do sutra.

Događaj su organizovali Narodna Biblioteka „Sveti Sava” i Centar za kulturu Aranđelovac u saradnji sa Javnom ustanovom Muzeji i galerije Nikšić.

Obimnu studiju o Iliji Šobajiću (Danilovgrad, 15. avgust 1876 – Beograd, 29. jul 1953) objavila je JU Muzeji i galerije Nikšić prošle godine povodom sedam decenija od smrti ovog velikog umetnika, kada su ustanovili i likovnu nagradu koja nosi njegovo ime i koja već duže od pet godina aktuelizuje stvaralaštvo ove porodice.

– Porodica Šobajić je Nikšiću donela kulturni preporod, a Ilija je pokretanjem ustanova kulture, udruženja i organizacija, nastavio tu misiju. Bavio se crtanjem, bio daltonista, a njegova porodica nam je posle smrti predala njegove radove, tako da naš muzej poseduje legat sa više od 400 radova. U obavezi smo da njegovo ime pominjemo i vratimo ga u likovne tokove Crne Gore i celog regiona. Sa Aranđelovčanima smo prvi kontakt imali prošle godine preko posthumne izložbe slika Aranđelovčanina Nemanje Bogdanovića. Uspostavili smo i ljudsku i profesionalnu saradnju, a izložba slika i promocija monografije koja je nastala kao uzdarje jednom stvaraocu i članovima njegove šire porodice, jesu naši prvi koraci u tom smislu – rekla je Vesna Todorović, direktor JU Muzeji i galerije Nikšić, profesor srpskog jezika i urednik izdanja.

Đukanovićev naučni rad pretvorio se u obimno delo i podrobnu studiju koja je obuhvatila celokupno stvaralaštvo umetnika. I ranije je objavljivana građa o njemu, ali su to bile informacije enciklopedijskog tipa. Dvojezična srpsko-engleska monografija o jednom od najobrazovanijih crnogorskih i srpskih akademskih slikara, crtača, grafičara, primenjenih umetnika i pedagoga, rađena je istraživački i promišljeno. Građa je poređana hronološki i linearno na 300 strana, kroz 11 poglavlja i sa više od 200 reprodukcija.

– Možemo samo zamisliti šta je Ilija Šobajić značio za tadašnju Crnu Goru, razorenu ratovima i nemaštinom koja je stagnirala i tek počinjala da poprima obrise moderne države. Pripadao je grupi umetnika po kojima se može pratiti kontinuitet akademskog likovnog izraza na području Crne Gore. Treba istaći i uticaj njegovog prijatelja Jovana Jovanovića Zmaja koji je prepoznao njegov umetnički potencijal i savetovao ga da se bavi slikarstvom, ostane uz svoj narod i bude na tragu poetike akademskog realizma. Ova svestrana istorijska ličnost školovala se u Nikšiću, Kotoru, Beogradu, Beču, Parizu i Minhenu. Bio je erudita, poliglota, profesor francuskog i nemačkog jezika i tvorac crnogorskog perpera i papirnog i kovanog početkom 20. veka, kao i poštanskih markica – otkrio je publici Luka Đukanović, autor i slikar-kustos i dodao da je stvaranje ovog dela trajalo godinu i po dana.

– Ova vredna monografija temelji se ne samo na analizi velike zbirke crteža i skica koje čuva naša ustanova, već i na postojanom i studioznom naučno-istraživačkom radu zasnovanom na dostupnoj arhivskoj građi, umetničkoj literaturi, novinskim člancima, ličnim pismima ali i na svedočenjima umetnikovih naslednika. Rad je iziskivao saradnju sa brojnim domaćim i stranim institucijama, pojedincima koji poseduju bilo Šobajićeva dela, bilo bitne podatke o njemu – istakao je Milosav Milatović, slikar-kustos i odličan poznavalac crnogorskog slikarstva.

– Saradnja naše tri ustanove predstavlja značajan korak ka povezivanju i razmeni kulturnih vrednosti i nasleđa Nikšića i Aranđelovca. Kroz razvoj kulturnog turizma, razmenu sadržaja, upoznavanja tradicije Šumadije i Crne Gore biće omogućeno čvršće povezivanje i razumevanje dve lokalnih zajednica – kazala je Katarina Marinković, v. d. direktora aranđelovačke Narodne biblioteke „Sveti Sava”, koja je i otvorila izložbu rečima da su za Iliju Šobajića tvrdili da se takmičio sa foto-aparatom i da je iz te trke, veliki umetnik izašao kao pobednik.

Aranđelovačni su sa Nikšićanima potpisali i protokol o budućoj saradnji, a ideja je razmena kulturnih programa i uzajamne posete stvaralaca.