Dolinom vekova za dane odmora

Kalendar ove godine ide naruku svima koji bi za prvomajske i vaskršnje praznike negde da otputuju. Naime, Vaskrs se za vikend nadovezuje na Praznik rada, tako da će mnogi spojiti u kontinuitetu šest neradnih dana. Uz to treba dodati i da su đaci na prolećnom raspustu od 27. aprila do 7. maja.

Najveća dilema je gde se zaputiti. Ako ste poklonici verskog turizma onda je za preporuku Dolina vekova – moderni naziv za prostor između Kraljeva i Starog Rasa, gde se nalaze najznačajniji srpski srednjovekovni manastiri, zadužbine kraljeva dinastije Nemanjića, od Žiče do Sopoćana.

Ibarska dolina je jedna od najlepših u Srbiji, a njome krivuda Ibarska magistrala poznatija kao Dolina jorgovana. Legenda kaže da je, u želji da izabranici svog srca priredi doček koji će je podsetiti na rodnu Provansu, srpski kralj Stefan Uroš Prvi naredio da putem kojim će Jelena Anžujska prolaziti budu zasađeni jorgovani. U proleće 2007. naslednik francuske krune Šarl Filip od Orleana zasadio je tokom posete Srbiji nove sadnice jorgovana, u znak sećanja na francusku princezu i srpsku kraljicu.

Na samo 20 kilometara od Kraljeva, kraj magistrale koja povezuje Kraljevo sa Raškom i Novim Pazarom, kao i Jarinjem na administrativnoj liniji sa Kosovom i Metohijom, na strmoj litici stoji tvrđava srednjevekovnog grada Magliča. Gradnju je pre skoro osam vekova započeo kralj Uroš kako bi od neprijatelja spasio manastire Žiču, Studenicu i Sopoćane i kontrolisao karavanske puteve.

Na drugu obalu Ibra, do srednjovekovne tvrđave, može se preći skelom. Na mestu starog visećeg mosta, koji je odnela reka, gradi se novi pešački most, očekuje se da bude gotov do kraja godine.

U blizini mesta Ušće, osam kilometara od magistrale, nalazi se manastir Studenica, zadužbina velikog župana Stefana Nemanje. Od 1207. do polovine druge decenije 13. veka Sveti Sava boravi u Studenici. Pod Savinim nadzorom manastir je postao kulturni, duhovni i medicinski centar srednjovekovne Srbije. Svrstava se među najlepše srpske svetinje, ne samo zbog prefinjene arhitekture raškog stila već i zbog samog mesta koje je odabrano za njegovo podizanje. Od 1986. Studenica je pod zaštitom Uneska.

Jelena Anžujska je u poslednjoj četvrtini 13. veka podigla svoju jedinu zadužbinu, manastir Gradac. U periodu od 2017. do 2022. završena je konzervacija i restauracija živopisa u velikoj Bogorodičinoj crkvi, kao i u crkvi posvećenoj Svetom Nikoli. Manastir Gradac se nalazi u istoimenom selu na obroncima planine Golije,  zapadno od mesta Brvenik, oko 12 kilometara od Ibarske magistrale.

Manastir Nova Pavlica, pored Ibra u Pavlici, podigli su krajem 14. veka braća Musići, Stefan i Lazar. Smatra se da su nakon pogibije u Kosovskom boju sahranjeni ispod svojih portreta u manastirskoj crkvi. U blizini je i manastir Stara Pavlica. Veruje se da datira iz prednemanjićke ere. Postoje pretpostavke da je podignut krajem devetog ili početkom 10. veka, na šta ukazuje činjenica da je posvećen Svetom apostolu Pavlu. Takođe, plan crkve je gotovo identičan osnovi crkve Uspenja Presvete Bogorodice u Nikeji.

I kad ste već u opštini Raška, koja nosi ime srpske srednjovekovne države, posetite grad koji pored arhitektonskih znamenitosti može da se pohvali i prirodnim krajolicima s obzirom na to da se ugnezdio između planina Kopaonik i Golija. Nezaobilazni su topli izvori Jošaničke banje, ali i manastir Končul u selu Gnjilica, udaljenom od Raške tri kilometra. Osnovao ga je oko 1175. veliki župan Stefan Nemanja. Posvećen je Svetom Nikoli, pa je u narodu poznatiji i kao Nikoljača. Upravo na ovom mestu Sveti Sava proveo je prvu noć nakon što je pobegao od kuće, s namerom da se zamonaši.

– Kompleks Jošanička banja, koju čine banjsko (novo) kupatilo podignuto 1935, staro kupatilo (hamam) iz 18. veka, radi od osam do 22 časa i tokom praznika – rekla nam je Ana Koturanović iz TO Raška dodajući da u Veliku subotu organizuju besplatnu turističku turu „Vaskršnje nadahnuće” za sve koji dođu na Kopaonik.

Spomen-soba Milunke Savić u Jošaničkoj banji neće raditi tokom praznika ali, po rečima naše sagovornice, postoji mogućnost posete za organizovane i unapred najavljene veće grupe.

Novi Pazar – e to je celodnevna priča, pa može i da se zanoći u nekom od hotela ili u privatnom smeštaju, da se probaju nadaleko čuvene mantije i pazarski ćevapi, pazari na pijaci... A kad ste tu, red je da posetite simbole grada: tvrđavu, Isa-begov hamam i Altun-alem džamiju, kao i Lejlek džamiju, te Petrovu crkvu. A u okolini grada se osim Starog Rasa nalaze i značajni srpski srednjovekovni manastiri Sopoćani i Đurđevi stupovi.

– U selu Ribariće, na tromeđi Kosovske Mitrovice, Rožaja i Novog Pazara, priljubljen uz stenu, nalazi se manastir Crna reka, posvećen Svetim arhanđelima Mihailu i Gavrilu. Mošti prepodobnog Petra Koriškog su najveća vrednost koja se čuva u ovom manastiru, o kom brinu monasi. Jedan od njih, Petar, ljubazno sačekuje sve koji dođu – prenela nam je utiske Radmila Katalija, predsednica Društva „Izletnik”, koje je nedavno minibusem stigla do ove svetinje, jer autobus može samo do Ribarića.

Iz Novog Pazara neki će se uputiti preko Jošaničke banje na Kopaonik, da uživaju u proleću. Može i put Sjenice preko Peštera do čuvenog vidikovca Molitva, sa koga se pruža nezaboravan pogled na meandre reke Uvac, tj. Sjeničkog jezera. Dalje put vodi preko Zlatara do Zlatibora. 

Hodočašće na Kosmet

Poklonička agencija Srpske pravoslavne crkve „Dobročinstvo” organizuje Vaskrs na Kosovu i Metohiji.

„Svake nedelje organizujemo poklonička putovanja našim svetinjama na KiM. Interesovanje je veliko”, rekli su nam u „Dobročinstvu”, navodeći da ima nedelja kada put naše južne pokrajine krenu i dva autobusa, oko 120 ljudi.

„Ovog puta idemo do manastira Draganac, tu ćemo prisustvovati Svetoj liturgiji. Posetićemo Gračanicu, manastir Pećka patrijaršija, Dečane, u Prizrenu Saborni hram Svetog Đorđa, Crkvu Bogorodice Ljeviške, manastir Sveti arhangeli…”, rekli su nam u agenciji, napominjući da su posebno zahvalni sveštenstvu, monaštvu i našoj braći i sestrama na KiM na srdačnoj dobrodošlici i velikodušnosti.