Portret sa dramom i damom

Mnogi od najboljih filmova legendarne nemačke autorke Margarete fon Trota nosili su protagonisti koji odbijaju da se povinuju rodnim i društvenim normama. Ili je bolje reći protagonistkinje, zato što je Fon Trota u svojim filmskim delima istrajno nudila sopstveno viđenje slavnih žena iz prošlosti – velikih istorijskih feministkinja.

 Jedna od njih je Ingeborg Bahman (1926–1973), austrijsko-nemačka pesnikinja, filozof i pisac radio-drama, o kojoj je Fon Trota snimila film nazvan „Ingeborg Bahman – Putovanje u pustinju” delikatno istražujući period njenog života koji je, odbijajući brak, provela sa slavnim švajcarskim piscem Maksom Frišem, u komplikovanoj, složenoj i po nju razarajućoj ljubavnoj vezi, posle koje se odala alkoholu i tabletama.

U ovom elegantnom i vrhunski snimljenom filmu prefinjenog ukusa, uočljiva je rediteljska zainteresovanost za istraživanje odnosa između dva uticajna pisca, a ne samo između muškarca i žene i za to kako su se oni (ne) slagali jedno s drugim. Intelektualna surevnjivost, ljubomora, čak i zavist stizala je sa Friševe strane kao reakcija na uspehe žene koju je voleo, ali i držao u svojevrsnoj zatočenosti u svom švajcarskom domu. Dva poznata pisca u istoj sobi nikada ne sluti na dobro. Bahmanova, u glumačkoj reinkarnaciji vrlo dobre Viki Krips, prolazi kroz noćnu moru ljubavne zavisnosti u nasilnoj vezi sa Frišem (savršeni Ronald Cerfeld), ali je Fon Trota vodi do vizije oslobođenja. Ova samopouzdana, naočita, prilagodljiva, pametna i harizmatična mlada žena išla je ispred svog vremena, vezujući se više za ljude nego za sopstveno delo. Otvoreno se zalagala za istinsku emancipaciju žena, i privatnu i političku i duhovnu, i za oslobađanje od patrijarhalnog društva. U prvom posleratnom periodu kada je Bahmanova stasavala postigla je da bude slobodna, samosvojna i ravnopravna sa muškarcima koji su je i poštovali i divili se njenom umu, pa i njenoj lepoti...

Dramaturški, film Fon Trote se kreće napred-nazad kroz tri faze života Bahmanove. Prva je njeno poznanstvo, zavođenje i zatim i suživot sa Maksom Frišem u sumornom Cirihu. Sledi njeno putovanje u egipatsku pustinju sa mladim dramaturgom Adolfom Opelom (Tobijas Reš) i kao treća faza – tu su trenuci njenog sloma (uz zloupotrebu nedozvoljenih supstanci i alkohola). Veliku snagu, osim direktora fotografije Martina Gšlahta, filmu daje glumica Viki Krips koja bez napora prelazi s nemačkog i francuskog na italijanski jezik dok se kao Bahmanova kreće između različitih zemalja. Kripsova čini da sva unutrašnja previranja Ingeborg Bahman budu bolno stvarna i uverljiva. Ona puni ekran sadržajem u izrazima očiju, sa svojim pokretima i figurom. Bahmanova je uvek bila u elegantnoj i privlačnoj odeći na književnim ali i mondenskim skupovima i događajima, a Kripsova je zajedno sa kostimografima dočarala kako je to sve moglo da izgleda u realnom vremenu i prostorima u kojima je pesnikinja boravila...

Margarete fon Trota gradi film „Ingeborg Bahman – Putovanje u pustinju” kao skup sećanja i pripovedanje priča o jednom mističnom i složenom ženskom identitetu, o ženi nezavisnog umetničkog uma, s jedne strane, i ženi što žudi za snažnom, gotovo očinskom figurom muškarca, s druge. Zlostavljani partner ili idealistički sanjar? Ko je zaista Ingeborg Bahman? Njen filmski portret ostao je nekako nedovršen. Možda baš zato i intrigantniji gledaocu.