Oštećen spomenik dočekao godišnjicu rođenja Dimitrija Tucovića

Dimitrije Tucović, pravnik, novinar i jedan od prvaka srpske socijaldemokratije, rođen je 1. maja 1881. godine po julijanskom kalendaru u zlatiborskom selu Gostilje i ove godine se obeležava 143. godina od njegovog rođenja. U Aleji velikana na Novom groblju u decembru 2016. godine pohranjeni su njegovi posmrtni ostaci. Tu je napokon našao mir jer su njegove kosti pre toga pet puta prebacivali s jednog mesta na drugo i ovo je bio je šesti put kako ga sahranjuju.

Na Slaviji, na platou ispred Narodne banke, sada se nalazi njegovo spomen-obeležje. Međutim, početkom marta na postamentu se odvojila bela kamena ploča. U prvi mah spomenik je bio obezbeđen zaštitnim trakama, ali su se one pokidale, a pre nekoliko dana ploča je pala i razbila se u paramparčad.

„Politika” je početkom marta objavila tekst o spomeniku i odvaljenoj ploči. Tada nam je rečeno da je zbog ove ploče reagovao Sekretarijat za inspekciju, nadzor i komunikaciju koji je dostavio izveštaj o oštećenju ovog obeležja Zavodu za zaštitu spomenika kulture.

Iz Zavoda su u martu objasnili da se ploča najverovatnije odvojila od betonskog jezgra zbog njenog gabarita i težine. Oni su predložili mere tehničke zaštite spomenika u celini i tražili načine da pomognu njegovu obnovu, ali po propisima u ovom slučaju Zavod nije nadležan za ovaj posao.

Kako su nam pre nekoliko dana odgovorili iz Sekretarijata za kulturu, jer smo pitanja ponovo uputili gradu, na osnovu Odluke o podizanju i održavanju spomenika i skulpturalnih dela, spomenici koji su proglašeni za kulturno dobro održavaju se po programu namenjenom zaštiti tih dobara.

– Ali, o održavanju spomenika koji nije proglašen za kulturno dobro, spomen-ploče ili skulpturalnog dela, stara se gradska opština na čijoj se teritoriji nalazi spomenik, spomen-ploča ili skulpturalno delo – stoji u odgovoru Sekretarijata za kulturu.

Pošto je obeležje smešteno na Trgu Slavija i po teritoriji je u nadležnosti Savskog venca, na pitanje kada će ploča biti popravljena, a spomenik saniran oni su nam odgovorili da ovaj spomenik oni ne održavaju.

Ko na kraju obnoviti spomenik i kada će nova ploča doći na svoje mesto za sada nije poznato.

Ova spomen-bista, rad vajara Stevana Bodnarova, izmeštena je 2016. godine iz centra kružnog toka na Slaviji zbog obnove trga i izgradnje fontane u njegovom središtu. Tada su pomereni i Tucovićevi posmrtni ostaci.

Dimitrije Tucović bio je istaknuti vođa i teoretičar socijalističkog pokreta u Srbiji, osnivač Socijaldemokratske partije, pokretač i urednik „Radničkih novina” i „Borbe”.

Prema rečima većine istoričara, Tucović je, kao lider socijaldemokrata, bio beskompromisan borac protiv buržoazije i imperijalističkih osvajanja Srbije, ali ne treba zaboraviti i to da je njegov otac bio pravoslavni sveštenik. Poslednjih godina se njegovo delo „Srbija i Arbanija” tumači van konteksta i onako kako kome u određenom političkom trenutku odgovara.

U trenucima kada je zemlja 1914. godine bila okupirana, za razliku od mnogih njegovih političkih suparnika koji su pobegli iz zemlje, Dimitrije je odlučio da podeli sudbinu svog naroda. Ubijen je  novembra 1914. u blizini lajkovačkog sela Ćelije u 33. godini života kao rezervni kapetan druge klase, komandant voda Moravske divizije prvog puka. Ni do danas nije razjašnjeno da li stradao od austrougarske ili naše ruke.