Nacionalistički klinč Budimpešte i Bratislave

Članovi krajnje desničarskog i nacionalističkog Pokreta za bolju Mađarsku – Jobik, unutar kojeg deluje i poluvojna Mađarska garda, delimično su juče blokirali pet graničnih prelaza prema Slovačkoj. Mađarski ultradesničari blokirali su sa po petnaestak vozila jednu voznu traku na svakom od tih prelaza, pri čemu je blokadu nadgledala mađarska policija.

Vlasnici automobila su nosili transparente na kojima je pisalo „Ne dirajte Mađare” i mahali arpadovskom zastavom, koju su krajem Drugog svetskog rata nosili i pripadnici zloglasnih „njilaša”, mađarskih fašista koje je predvodio Ferenec Salaši.

Tamaš Kopeti, jedan od organizatora protesta na prelazu Rajka ka Bratislavi, rekao je slovačkoj novinskoj agenciji TASR da je reč o izražavanju nezadovoljstva zbog „brutalnog napada” specijalne slovačke policije na mađarske navijače u toku fudbalske utakmice tima iz slovačkog mesta Dunajska Streda s mađarskim klubom Slovan, koja je odigrana 1.novembra.

Utakmica u Dunajskoj Stredi, inače centru tamošnje mađarske manjine,prekinuta je posle 15 minuta zbog nereda na tribinama i intervencije policije.Prema izveštajima slovačkih medija, u tri intervencije slovačke policije, prvo protiv navijača gostiju, Slovana iz Bratislave, zatim i protiv navijača domaćeg kluba DAC iz Dunajske Strede, povređeno je 50 ljudi, među njima i navijači koji su došli iz Mađarske. Policija je privela 35 huligana, među kojima i 17 državljana Mađarske.

Posle toga usledile su demonstracije ispred slovačke ambasade u Budimpešti uz skandiranje „Slovaci nemate domovinu” ili „Dole Trijanonski sporazum”, kao i ispisivanje uvredljivih grafita u dva mađarska sela s pretežno slovačkim življem.

Osim toga, mađarski ultradesničari žele da blokadom izraze solidarnost sa 28 pristalica Mađarske garde, koje je protekle subote uhapsila slovačka policija kada su u uniformama Narodne straže došli u slovački grad Kralovski Hlmec da obeleže 70. godišnjicu bečke arbitraže. Podsetimo, tom arbitražom Čehoslovačka je morala da preda Mađarskoj delove svoje teritorije.

Slovačka policija je privela Mađare, optužila ih za propagiranje ekstremističkih i rasističkih pokreta jer su kod njih, kako tvrdi policija, nađeni ekstremistički simboli i propagandni materijal. Ipak, uhapšeni su juče pušteni da se brane sa slobode.

Međutim, ovi događaji podigli su tenziju između zvanične Budimpešte i Bratislave, tako da je slovački premijer Robert Ficoocenio subotnji incident kao „provokaciju bez presedana”.

„Za slovačku vladu je neprihvatljivo da bilo kakve organizacije marširaju po Slovačkoj u vojnim uniformama, da ne govorim o mađarskim nacistima koji su u subotu prešli našu granicu”, rekao je Fico.

Slovački ministar unutrašnjih poslova Robert Kalinak pojasnio je da nošenje nacističke uniforme predstavlja nedvosmisleno propagiranje fašizma, koje je po slovačkim zakonima kažnjivo.

„U Slovačkoj je zabranjena Slovačka bratska zajednica, koja liči na Mađarsku gardu”, dodao je Kalinak.

Članovi Mađarske garde, koji inače nose crne uniforme slične „njilaškim”, u toku jučerašnjeg pograničnih protesta rekli su da su nezadovoljni i zbog „antimađarske politike”slovačke vlade, ali zameraju i mađarskoj vladi zbog „nemoći” i traže energične protivmere.

Portparol mađarske vlade David Daroci izjavio je juče da je premijer Ferenc Đurčanj spreman da se sretne sa svojim slovačkim kolegom kako bi se napeta situacija smirila, ali uz opasku da bi takav susret trebalo pripremiti u neformalnim razgovorima.

„Đurčanj i dalje smatra da je dijalog dve strane na najvišem nivou neophodan i da je on u interesu oba naroda i obe države”, rekao je Daroci i dodao da su se Đurčanj i Fico ovih dana sreli dva puta, u Varšavi i Briselu. To je bio odgovor na opasku slovačkog premijera da se „čaša prelila” i da je krajnje vreme da se pronađe rešenje.

Za dijalog se zalaže i šef slovačke diplomatije Jan Kubiš, ali je ocenio da je „glavni problem u slovačko-mađarskim odnosima to što u Mađarskoj još uvek ima mnogo takvih ljudi koji ni posle skoro devet decenija ne mogu da se pomire s Trijanonskim mirovnim sporazumom i još uvek teže velikoj, istorijskoj Mađarskoj”.

U jednoj emisiji na slovačkoj televiziji, Kubiš je ocenio da bi napetost mogla da se ublaži usvajanjem jedne deklaracije u slovačkom parlamentu, iza koje bi stale sve stranke, uključujući i Mađarsku koalicionu partiju koja je, kako on tvrdi, na istoj strani s mađarskim gardistima.

Iz Budimpešte, pak, stižu optužbe da je za najnoviju krizu u bilateralnim odnosima kriv, pre svega, Jan Slot, lider Slovačke narodne partije, koja je deo vladajuće koalicije.