Srpsko vojničko groblje u Alžiru

Užice – Poznata su srpska vojnička groblja na Zejtinliku u Grčkoj, u Bizerti i Menzel Burgibi u Tunisu, a manje je znano da se deo takvih naših sećanja na Veliki rat nalazi i u Alžiru. Tu u gradskoj opštini Deli Ibrahim, nadomak alžirske prestonice, traje Srpsko vojničko groblje sa zemnim ostacima 324 naša ratnika, koji su ovde, daleko od otadžbine, preminuli i sahranjeni između 1916. i 1919. godine.

U njihovu čast, a povodom 110 godina od početka Prvog svetskog rata i sedam decenija od početka rata za nacionalno oslobođenje Alžira, užički Istorijski arhiv i Društvo prijatelja Alžira u Užicu su, u godini kada je grad nacionalna prestonica kulture, organizovali izložbu „Srpsko vojničko groblje u Alžiru”. Otvorio ju je juče u galeriji arhiva ambasador te države u Srbiji Fatah Mahraz. Prisustvovao je i autor postavke Marko Jelić, predsednik Društva prijatelja Alžira, a pored ostalih i učenici Užičke gimnazije. Izložba je ovde otvorena do kraja ovog meseca.

Cilj postavke, kako je rečeno, jeste da osvetli činjenice iz Velikog rata kada je po prelasku Albanije deo srpskih ranjenika i iznemoglih prebačen u savezničke (mahom francuske) bolnice u severnoj Africi. Stigli su tako i u Alžir, gde im je sada u Deli Ibrahimu vojničko groblje (premešteno je ovde 1982. sa prvobitne lokacije u mestu Tamenfust). Srpski vojnici počivaju u okviru kompleksa vojnih grobalja pripadnika više evropskih nacija stradalih u Alžiru tokom dva svetska rata. Prvobitna obnova Srpskog vojničkog groblja izvršena je 1989, da bi konačna, nakon koje je kompleks poprimio današnji izgled, obavljena tokom 2006. i 2007. godine.

Po rečima Marka Jelića, stalnu brigu o groblju vode Ambasada Srbije u Alžiru i naše Ministarstvo za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja. A mladi alžirski čuvar ovog groblja stara se da bude uredno i u cveću, dostojno sećanja na naše pretke. – Čini nas ponosnim da u arapskoj, muslimanskoj zemlji ovo groblje istrajava duže od veka – rekao je Jelić.

Otvarajući izložbu, ambasador Fatah Mahraz se osvrnuo na zajedničku istoriju kad je Jugoslavija pružala sveobuhvatnu podršku Alžiru i pre zvanične nezavisnosti te zemlje. Kao značajno pomenuo je slanje snimatelja filmskih žurnala Stevana Labudovića da uživo snimi scene borbi Alžiraca za nezavisnost, koje su otišle u svet i razbile medijsku blokadu, a svetsku javnost obavestile o časnoj borbi za oslobođenje od kolonizatora. Podsetio je na diplomatu Zdravka Pečara, koji je pisao knjige o Alžiru i osnovao Muzej afričke umetnosti u Beogradu. Ambasador je pomenuo i velike Titove zasluge za podršku oslobađanju Alžira (tada je, uz ostalo, oko 50.000 građana Jugoslavije dalo krv za alžirske borce).

Govoreći na otvaranju direktor užičkog arhiva Željko Marković istakao je dobre savremene odnose Srbije i Alžira, rekavši da Alžir nije priznao nezavisnost Kosova, glasao je protiv rezolucije o Srebrenici i uvek iskazuje prijateljsku saradnju prema našoj zemlji. – Ova izložba je način da se ta saradnja upotpuni, obogati i nastavi. A Užice će krajem novembra ugostiti izvođače tradicionalne muzike iz Alžira – najavio je Marković.